Του Σωτήρη Σιδέρη

Υπό την έντονη πίεση και άρνηση πολλών χωρών της ΕΕ, κυρίως των ανατολικών και των χωρών της βαλτικής, η Γερμανία και η Γαλλία φαίνεται να υπαναχωρούν από το σχέδιό τους για κατάργηση του βέτο, ιδιαίτερα στα θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας που ενδιαφέρουν άμεσα την Ελλάδα. Με την πάροδο του χρόνου και μετά τις ευρωεκλογές θα διαφανεί αν η τάση αυτή θα είναι αποδεκτή από τη νέα ηγεσία της ΕΕ, που θα προκύψει από τις εκλογές, ή θα πρόκειται για έναν τακτικό ελιγμό με στόχο να το επαναφέρουν, όταν οι συνθήκες θα είναι πιο ευνοικές. Παράλληλα όμως προωθείται η στρατιωτικοποίηση της ΕΕ, στο πλαίσιο του επιθετικού δόγματος της Στρατηγικής Πυξίδας, με την τη δημιουργία Μονάδας Ταχείας Επέμβασης 5.000 ανδρών για επεμβάσεις ανά τον κόσμο. Όλα αυτά , σε συνδυασμό με τα διλήμματα που προκαλούν οι πόλεμοι της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής, επιβεβαιώνουν την στρατηγική αδυναμία της ΕΕ να ηγηθεί ενός νέου πόλου στον κόσμο και απλά συνεχίζει να είναι παρακολούθημα των ΗΠΑ, μια εξαρτημένη σχέση που έχει πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές οι έντονες διεργασίες του τελευταίου διαστήματος ως προς την μεταρρύθμιση της ΕΕ, έχουν επιβεβαιώσει τις αδυναμίες των μεγάλων κυρίως ευρωπαικών χωρών να παρουσιάσουν μια εναλλακτική στρατηγική , τόσο ως προς την πολιτική που ακολουθεί στους πολέμους, όσο και για την οικονομία της και την διπλωματική της αυτονομία. Επιβεβαιώθηκε δηλαδή ότι ο ρόλος της ΕΕ δεν είναι διακριτός , παρά τις επιμέρους και ελάχιστες διαφορετικές απόψεις. Στην πορεία προς τις ευρωεκλογές η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές και προς το παρόν δισεπίλυτες προκλήσεις. Πρώτη, η ραγδαία άνοδος της ακροδεξιάς . Δεύτερο η εσωτερική Δημοκρατία, η διαφάνεια στην λήψη των αποφάσεων, οι ανισότητες και το κράτος δικαίου. Όλα αυτά , σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις που προκαλούν οι πολεμικές συρράξεις, προκαλούν προβληματισμό για την ικανότητα της ΕΕ να είναι σταθερή και να αναπτύσσει την οικονομία και την δημοκρατία της. Οπότε οι επερχόμενες ευρωεκλογές θα είναι κρίσιμης σημασίας για την ταυτότητα της ΕΕ.

Στο θέμα το βέτο , οι πληροφορίες επισημαίνουν ότι  οι διαφωνίες έχουν οδηγήσει σε στασιμότητα και αυτός είναι ο λόγος που το θέμα δεν γίνεται επίσημο, δηλαδή δεν έχει τεθεί ακόμη στην επίσημη ατζέντα της ΕΕ. . Όπως δήλωσε και ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης  «πρώτα και πάνω από όλα πρέπει να καθορίσουμε τι είναι ευρωπαϊκό συμφέρον, ποιο είναι το συμφέρον της ΕΕ για να αγγίξουμε όλα τα άλλα θέματα, συμπεριλαμβανομένου και του θέματος της κατάργησης του βέτο». Πρόσθεσε ότι «εκείνο που μπορώ να σας πω από τις μέχρι στιγμής άτυπες διαβουλεύσεις, γιατί πρόκειται για άτυπες, είναι ένα θέμα που δεν θεωρώ ότι θα προχωρήσει». Η Κυπριακή Δημοκρατία όπως και η Ελλάδα είναι από τις χώρες που ενδιαφέρονται άμεσα για το θέμα αυτό. Με τη διαφορά ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός δεν έχει κάνει την παραμικρή δήλωση. Υπάρχει μόνο μια αναφορά της υφυπουργού Εξωτερικών Παπαδοπούλου, αλλά επειδή πρόκειται για μεγάλης σημασίας ζήτημα, τη θέση της χώρας οφείλει να την εκφράσει ο πρωθυπουργός.


Σχετικά με την δύναμη ταχείας επέμβασης υπήρξε μια δήλωση του Ύπατου Εκπροσώπου Ζοζέπ Μπορέλ στην πρόσφατη σύνοδο υπουργών άμυνας, όπου σημείωσε ότι η  ικανότητα ταχείας ανάπτυξης (rapid deployment capacity) στρατιωτικής δύναμης πρέπει να είναι πλήρως λειτουργική το 2025, προσθέτοντας ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε σχέση με όσα πρέπει να γίνουν. Όπως ανέφερε ο κ. Μπορέλ, ο στόχος είναι 5.000 στρατιώτες να μπορούν να ανταποκριθούν «σε κάθε επικείμενη απειλή και να αντιδράσουν σε κατάσταση κρίσης», επισημαίνοντας ότι η ικανότητα ταχείας ανάπτυξης αποτελεί βασικό κομμάτι της Στρατηγικής Πυξίδας.
Είναι βέβαιο πως η ελληνική κυβέρνηση θα θελήσει να συμμετάσχει. Προς το παρόν όμως και ιδιαίτερα σε λίγους μήνες, η ΕΕ θα “φλέγεται” από την πολιτική κινητικότητα ενόψει των ευρωεκλογών, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι θα είναι μακράς διάρκειας και οι επιπτώσεις είναι αδύνατο να εκτιμηθούν ακόμη.