Του Σωτήρη Σιδέρη

 Οι σοβαρές ανατροπές που έχουν προκαλέσει οι ΗΠΑ στην περιοχή , σε συνδυασμό με την εικόνα απόλυτου ελέγχου της  ελληνικής κυβέρνησης και της στροφής υπέρ της Τουρκίας  προκαλούν υπόγειες διεργασίες και εντάσεις , με την Ουάσιγκτον να επιχειρεί ανούσιες διορθώσεις σε ρητορικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η στάση του ΣΥΡΙΖΑ στο θέμα των βάσεων και της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ έναντι της Τουρκίας,  προβληματίζει ήδη κύκλους των ΗΠΑ που βλέπουν ως πολύ πιθανή την επιστροφή του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία.
Ο πόλεμος, η πιθανολογούμενη ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ , η σκληρή αντιρωσική γραμμή της Αθήνας και η στροφή των ΗΠΑ υπέρ της Τουρκίας επηρεάζουν τα ελληνικά συμφέροντα ασφαλείας στην περιοχή. Ταυτόχρονα, εντός της Συμμαχίας, ενισχύεται πολύ το φιλοτουρκικό λόμπι. Το ΝΑΤΟ αλλάζει υπέρ των ανατολικών χωρών και της Τουρκίας και η κυβέρνηση Μητσοτάκη απλά ψηφίζει εν λευκώ, χωρίς να διεκδικεί το παραμικρό στο περιβάλλον ασφάλειας. Ήδη γίνονται πολλά με ταχύτητα φωτός που η Αθήνα αδυνατεί πλέον να παρακολουθήσει γιατί δεν έχει εθνικό πολιτικό σχέδιο και αυτός , είναι θέμα χρόνου να αποβεί εις βάρος της Ελλάδας.

Πρόβλημα κατανόησης

Οι ΗΠΑ έχοντας διαπιστώσει την αρνητική στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, αλλά και στη συμφωνία για τις βάσεις, όπως επίσημα έχει τοποθετηθεί ο Αλέξης Τσίπρας. Τις τελευταίες ημέρες,   επιχειρούν με ανούσιες διορθωτικές κινήσεις να αμβλύνουν τις εντυπώσεις από την απόλυτη υποταγή της κυβέρνησης, διαδίδοντας στο παρασκήνιο , με ασάφεια όμως,  ότι δεν έχει κλείσει το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί από τις ΗΠΑ η Σκύρος, που ήταν στα αρχικά σχέδια για δημιουργία βάσης, αλλά ακυρώθηκε εξαιτίας της παρέμβασης της Άγκυρας. Αλλά αυτό πλέον είναι λεπτομέρεια...

Μια επανεξέταση επιμέρους πτυχών των διμερών σχέσεων είναι ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας και μπορεί να ξεκινήσει με την χρονική διάρκεια  της συμφωνίας για τις βάσεις.
Στις 18 Απριλίου αναμένεται να κυρωθούν τα μνημόνια για την ίδρυση και λειτουργία Κέντρου Αριστείας Ναυτικής Ασφάλειας στην Κωνσταντινούπολη  και δεύτερο με τη Νορβηγία «σχετικά με την ασφάλεια για την ανταλλαγή και αμοιβαία προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ζήτημα που έχει προκαλέσει την αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος έχει αποδειχθεί, ότι δεν διαθέτει τη γνώση και την επάρκεια να κατανοήσει καν τον πυρήνα μιας στρατηγικής εθνικής άμυνας και ασφάλειας που φυσικά δεν περιορίζεται σε εξοπλισμούς , αλλά εκτείνεται σε ένα τεράστιο εύρος πολιτικών ασφάλειας και διπλωματίας στον εξαιρετικά περίπλοκο κόσμο μας. Ο  ΣΥΡΙΖΑ  σε παρέμβασή του  σημείωσε ότι «ο κ. Μητσοτάκης, με τη λογική του πιστού και δεδομένου συμμάχου και της Ελλάδας – “φυλακίου της Δύσης προς Ανατολάς”, όχι μόνο δεν υπερασπίζεται τα εθνικά μας συμφέροντα, αλλά βυθίζει τη χώρα σε όλο και μεγαλύτερους κινδύνους». Ο κ. Παναγιωτόπουλος σχολίασε εκτός τόπου και χρόνου  ότι,  «αν κάποιος θέλει να πει ότι η χώρα δεν πρέπει να είναι στο ΝΑΤΟ, δεν έχει παρά να βγει και να το πει ανοιχτά, χωρίς κανέναν ενδοιασμό», ζήτημα που ουδείς έθεσε. Μια απλή ματιά να ρίξει η Αθήνα στο πως διαπραγματεύονται οι βαλτικές χώρες τις σχέσεις τους με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ και τις σχεδόν  εκβιαστικές απαιτήσεις τους και θα πάρουν πολλά και χρήσιμα μαθήματα.
       

Τι  ανησύχησε τη Νούλαντ- πρόταση για τις βάσεις

Επειδή όμως η πρόσφατη επίσκεψη της υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νούλαντ στο τρίγωνο Ελλάδα-Κύπρος -Τουρκία ανέδειξε τον ρόλο της Τουρκίας, πολιτικό, διπλωματικό και ενεργειακό  και σχεδόν  υποτίμησε προκλητικά την Ελλάδα, είναι αναγκαίο εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ και όποιου κόμματος της αντιπολίτευσης συμφωνεί, να αναληφθεί μια πρωτοβουλία που να αλλάξει τα δεδομένα. Να κατατεθεί πρόταση για μονοετή  ή το πολύ διετή συμφωνία για τις Βάσεις με πλήρη επιχειρηματολογία ως προς το μέλλον των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στη βάση της ισοτιμίας, δηλαδή με ανταλλάγματα.  Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να δεσμευθεί ότι θα αλλάξουν οι όροι της συμφωνίας με στόχο το αμοιβαίο όφελος και όχι το μονομερές αμερικανικό. Κυρίως όμως πρόκειται για ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας που μια προοδευτική κυβέρνηση οφείλει να διεκδικήσει. Και φυσικά υφίσταται ζήτημα ασφάλειας έναντι της Τουρκίας. Το δόγμα ασφάλειας του ΝΑΤΟ ουσιαστικά έχει μετατραπεί σε αντιρωσικό δόγμα με το οποίο μόνο η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ταυτιστεί.

Χαρακτηριστικό του αρνητικού κλίματος που επικρατεί στην ελληνική κοινή γνώμη για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι ότι οι ΗΠΑ με τους τεράστιους μηχανισμούς που διαθέτουν , έχουν αντιληφθεί ότι συμπεριφέρονται ταπεινωτικά έναντι της Ελλάδας  γιατί η κυβέρνηση δεν διεκδικεί κάτι καλύτερο και γι αυτό η Νούλαντ επανήλθε και έκανε δύο κινήσεις:
Πρώτη έκανε μια πρωτοφανή δήλωση “μαλώνοντας” την Τουρκία γιατί πολεμικά αεροσκάφη πέταξαν πάνω από ελληνικά νησιά τις τελευταίες ημέρες. Ουδέποτε αξιωματούχος των ΗΠΑ έχει παρέμβει σε ζητήματα ρουτίνας με τέτοιο τρόπο.  Στην Αθήνα η Νούλαντ έγινε αποδέκτης παρασκηνιακών έντονων ενστάσεων για την ετεροβαρή σχέση των ΗΠΑ με την Τουρκία και την Ελλάδα. Δεύτερο αναδιπλώθηκε στο ζήτημα του EastMed δηλώνοντας πως αν οι χώρες της περιοχής τον θέλουν ας τον κάνουν , επιμένοντας πάντως ότι είναι ακριβός αγωγός, ότι η θάλασσα είναι βαθιά , που δεν είναι δική της δουλειά να αναφερθεί σε τεχνικά θέματα. Απλά υποσχέθηκε στην Τουρκία ότι δεν θα γίνει ο EastMed. Το ζήτημα έχει προκύψει από την δουλική σιωπή της ελληνικής κυβέρνησης , τόσο δουλική που προκαλεί διορθώσεις της πολιτικής των ΗΠΑ γιατί φοβούνται μην προκύψει αντιαμερικανικό κλίμα.
       

Χαμένη στην γεωπολιτική μετάφραση

Οι σχεδόν καθημερινές δηλώσεις και κινήσεις πλήρους ενσωμάτωσης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στα δόγματα των ΗΠΑ έχουν ήδη καταγράψει αντιδράσεις στην ελληνική κοινωνία. Η αντίθεση σε ποσοστό κοντά στο 70% στην εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο της Ουκρανίας είναι ένα μήνυμα της κοινωνίας και για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Στην συνέχεια η αντίθεση έγινε πιο συμπαγής με την εμφάνιση των ναζιστών του Τάγματος Αζόφ στο ελληνικό κοινοβούλιο μαζί με τον Ζελένσκι. Τρίτο και πιο δυναμικό στοιχείο είναι η αίσθηση του ελληνικού λαού ότι οι ΗΠΑ αδιαφορούν για τους συμμάχους και τα προβλήματά τους και ότι αιώνια προτεραιότητα είναι τα συμφέροντά τους.

Όπως αδιαφόρησαν για την ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, προκειμένου να τιμωρηθεί η Ρωσία, όπως αδιαφόρησαν για την τύχη της Ουκρανίας  και δεν πίεσαν για συνομιλίες, όπως αδιαφόρησαν  για τις συνέπειες στο Αφγανιστάν ή το Ιράκ, οι Έλληνες νοιώθουν ότι θα  κρατήσει αποστάσεις  και σε μια κρίση με την Τουρκία και διαβεβαιώνει ότι θα αποτρέψει την εκδήλωση κρίσης, χωρίς να αλλάξει σε τίποτα η σχέση της  με την Άγκυρα και τις διεκδικήσεις της.  . Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αφού κατάργησε έναν αυτονόητο κανόνα στην παγκόσμια διπλωματία, ότι δεν τα κράτη δεν δίνουν  τίποτα αν δεν πάρουν κάτι, τώρα βρίσκεται καθηλωμένη χωρίς να ξέρει τι να κάνει και συνεχίζει αυτή την πειθήνια πολιτική ενώ όλα γύρω μας αλλάζουν. Ούτε με την Τουρκία που είναι θέμα χρόνου να επιστρέψει δριμύτερη, ούτε στα βαλκάνια που τρίζουν, ούτε έχει φωνή στην ΕΕ να διεκδικήσει εξαιρέσεις και να ακουστεί η άποψή της, ούτε  στο ΝΑΤΟ έχει άποψη, ούτε στην Αν. Μεσόγειο και το Κυπριακό έχει κάτι να πει.

Κανένα κόμμα εξουσίας δεν μακροημέρευσε αν δεν είχε εθνικά προτάγματα και διεκδικήσεις.  Το επίπεδο και το περιεχόμενο της συζήτησης στην Ελλάδα είναι απογοητευτικό. Ας συνέλθουν όσοι διαχειρίζονται τις τύχες της χώρας, αν δεν θέλουν να συμβούν τα χειρότερα. Η ραγδαία πτώση της ΝΔ είναι μήνυμα αφύπινης. Και βέβαια ο ενδοτισμός έναντι των ΗΠΑ δεν  σώζει την κυβέρνηση, το αντίθετο επιταχύνει την φθορά της.