Του Σωτήρη Σιδέρη

“Όταν μαλώνουν οι ελέφαντες, την πληρώνουν τα βατράχια», λέει η παροιμία και η σκέψη πολλών εγχώριων και διεθνών αναλυτών πηγαίνει στον ανελέητο ανταγωνισμό μεταξύ Τουρκίας -Ισραήλ, αλλά  και στην Ελλάδα με την Κυπριακή Δημοκρατία που βρίσκονται στη μέση. Ο μεγαλοϊδεατισμός των Ερντογάν και Νετανιάχου προκαλεί τριγμούς, αλλά για την Ελλάδα συνιστά σοβαρή  απειλή. Ο Ερντογάν είναι ασυγκράτητος και νοιώθει τεράστια αυτοπεποίθηση όταν δηλώνει ότι “έχει χαράξει η εποχή της μεγάλης και ισχυρής Τουρκίας. Ο αιώνας της Τουρκίας ξεκίνησε». Αλλά και στο Τελ Αβίβ, δεν περνά μέρα που να μην διακηρύσσονται αντίστοιχοι στόχοι με παραπομπές μάλιστα στην εβραική μυθολογία. Οι ΗΠΑ απέχουν επικίνδυνα σε σχέση με το παρελθόν και αυτό αυξάνει τους σφυγμούς...
  
Η Τουρκία εμφανίζεται ενοχλημένη για την συνεργασία Αθήνας -Λευκωσίας -Τελ Αβίβ  και εκδηλώνει την επιθετικότητά της ιδιαίτερα προς την Αθήνα, ενώ προσπαθεί να εδραιώσει την κυριαρχία της στην Συρία. Ωστόσο η Αθήνα, ελλείψει σχεδίου και ενεργητικής διπλωματίας , δεν απαντά  ουσιαστικά, στον τουρκικό μεαγαλοιδεατισμό,ούτε  στο αναθεωρητικό δόγμα για το Αιγαίο που κατακλύζει την τουρκική πολιτική σκηνή. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει απαντήσεις και επενδύει κυρίως στην συνεργασία με το Ισραήλ, αλλά χωρίς να έχει θεσμοθετηθεί καμία συμφωνία. Μπορεί η Ελλάδα να είναι το θύμα των... ελεφάντων;..

Σενάρια εθνικιστικού τρόμου

Είναι προφανές ότι ο ανταγωνισμός Τουρκίας -Ισραήλ κλιμακώνεται και είναι ίσως η πρώτη φορά εδώ και πολλές δεκαετίες, που οι ΗΠΑ, είτε αδυνατούν, είτε παρακολουθούν αμήχανες τις δύο χώρες. Η Τουρκία και το Ισραήλ θέλουν να κυριαρχήσουν στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά η Άγκυρα είναι αυτή που έστω στα σημεία δείχνει να υπερτερεί, μετά την συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Μπορεί το Ισραήλ να επιτίθεται στην επικράτεια της Συρίας με στόχο να εμποδίσει την Τουρκία να εδραιωθεί εκεί και στρατιωτικά, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει εκδηλωθεί από καμία χώρα η στήριξη στις ενέργειές του. Αντίθετα,  και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, η Τουρκία δεν καταγγέλλεται από καμία πλευρά , αντίθετα επικρατεί ανοχή ή στήριξη στις ενέργειες του Ερντογάν.

Πρόκειται για μια ιστορικής σημασίας ανατροπή πολιτικής που είναι βέβαιο ότι θα προβληματίσει έντονα τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς σε βάθος χρόνου. Βέβαια πολλοί ηγέτες σε πολλές χώρες του κόσμου, όταν ένοιωθαν ισχυροί διακήρυτταν τα επιθετικά και αναθεωρητικά δόγματά τους, όπως και τον μεγαλοϊδεατισμός τους, αλλά στο τέλος ηττήθηκαν. Το ερώτημα αν ο ανταγωνισμός Τουρκίας -Ισραήλ μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο , με την εμπλοκή και της Ελλάδας είναι ένα ερώτημα που απασχολεί πολλούς στην Ελλάδα και όχι μόνο. Επίσης να σημειωθεί πως ούτε στο Ισραήλ, ούτε στην Τουρκία διαφαίνεται μια πολιτική αλλαγή που θα εγκαταλείψει τα επιθετικά δόγματα και των δύο χωρών. Οπότε η Ελλάδα έχει πρόσθετους λόγους να ανησυχεί.

Διπλωματία στον πάγο

Ωστόσο , επειδή η ένταση κλιμακώνεται και οι ανησυχίες αυξάνονται, είναι ίσως κορυφαίο πολιτικό ζήτημα, πως θα διαμορφωθεί η  ελληνική εξωτερική πολιτική,λαμβάνοντας υπόψη την αφασία που επικρατεί στην Αθήνα και ιδιαίτερα στις κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η Ελλάδα έχει ένα επικίνδυνο μέτωπο απέναντι στην Τουρκία. Νοιώθει πλέον την πίεση της Άγκυρας και την ραγδαία αλλαγή ρητορικής και κινήσεων, είναι βέβαιο όμως όλο αυτό το εθνικιστικό παραλήρημα θα αθροιστεί και θα ενσωματωθεί και στο στρατιωτικό επίπεδο. Η επικείμενη νομοθέτηση του δόγματος της Γαλάζιας Πατρίδας, δεν είναι τίποτα άλλο από την έμπρακτη αμφισβήτηση της συνθήκης της Λωζάννης.

 Τις επόμενες ημέρες αναμένεται η ανακοίνωση των ενεργειών της Ελλάδας ως απάντηση στην ανακοίνωση των δύο θαλάσσιων πάρκων της Τουρκίας, ωστόσο πολλοί διατηρούν ισχυρές επιφυλάξεις για το επίπεδο των ανακοινώσεων.
Εκτός από την Ελλάδα , η τριγωνική κρίση, Ελλάδας -Τουρκίας -Ισραήλ φαίνεται ότι ήρθε για να μείνει. Η άκαμπτη πολιτική αντιπαράθεση Άγκυρας -Τελ Αβίβ με επίκεντρο το παλαιστινιακό, έρχεται τώρα να προστεθεί στην Συρία. Γιατί πλέον η Τουρκία και το Ισραήλ,φαίνεται να οικοδομούν ένα άτυπο μεταξύ τους σύνορο στην Συρία. Το μέλλον δεν φαίνεται ειρηνικό, αλλά προκαλεί εύλογα ερωτηματικά το γεγονός ότι από καμία πλευρά, ΗΠΑ, ΕΕ, Κίνα, Ρωσία, Γερμανία, Γαλλία δεν αναλαμβάνεται καμία πρωτοβουλία για την άμβλυνση των αντιπαραθέσεων.

Υπάρχουν βεβαίως δύο ακόμη ερωτηματικά. Για το Ισραήλ είναι γνωστό ότι δεν αναγνωρίζει κανένα σύνορο με την Παλαιστίνη, αντίθετα μιλά για Μεγάλο Ισραήλ που περιλαμβάνει το Γκολάν, εδάφη της Αιγύπτου. Αλλά και της Ιορδανίας.Φυσικά κάτι τέτοιο δεν είναι αποδεκτό, αλλά και δεν παρεμβαίνει κανείς..
Όταν όμως ο Ερντογάν μιλά για Μεγάλη Τουρκία, τι ακριβώς εννοεί; γιατί ο Τούρκος πρόεδρος μιλά και για ειρήνη, σταθερότητα και συνεργασία, αλλά και για τον αιώνα της Τουρκίας. Οπότε είναι προφανές ότι και για τον Ερντογάν τα σύνορα είναι ρευστά. Γιατί αν σέβεται τα υφιστάμενα σύνορα, ποια Μεγάλη Τουρκία ονειρεύεται;

Η ακινησία, οι κίνδυνοι και η διεθνής κοινότητα

Τι θα συμβεί, αν η Τουρκία προκαλέσει ένα θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο; το Ισραήλ θα βρει ευκαιρία να καταφέρει πλήγματα ώστε να την αποδυναμώσει ή απλά θα ζητήσει από την Αθήνα να κάνει έναν ολικό πόλεμο για να ικανοποιεί τα δικά του σχέδια, δηλαδή να αποδυναμωθεί η Τουρκία ; 

Δεν υπάρχει διπλωμάτης , στρατιωτικός ή αναλυτής που να έχει πειστεί ότι αν υπάρξει στρατιωτική κρίση μεταξύ Ελλάδας -Τουρκίας , θα γίνει πόλεμος με την συμμετοχή και του Ισραήλ.  Υπό αυτή την οπτική είναι εξαιρετικά επικίνδυνη η αφασία του Κυριάκου Μητσοτάκη που  δεν αναπτύσσει πρωτοβουλίες προς κάθε κατεύθυνση, ώστε η Ελλάδα να αποφύγει να βρεθεί στη μέση και να γίνει η Ιφιγένεια στα σχέδια άλλων χωρών. Ας έχουμε υπόψη μας επίσης  κάποια σενάρια  σε περίπτωση στρατιωτική κρίσης στο τρίγωνο Ελλάδα -Τουρκία -Ισραήλ :
1. Η Τουρκία θα καλέσει το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία και ο πόλεμος θα γενικευθεί.

2. Οι ΗΠΑ , η ΕΕ και άλλες μεγάλες χώρες δεν έχουν δώσει το παραμικρό δείγμα, ότι θα πάρουν το μέλος της μιας ή της άλλης πλευράς, ούτε είναι σαφές πως θα αντιδράσουν στην πράξη. Το πιο πιθανό είναι να σταθούν στο πλευρό του Ισραήλ, σε μια σύγκρουση με την Τουρκία, αλλά και πάλι θυσιάζοντας την Ελλάδα; πολλά τα σενάρια, όλα επικίνδυνα. 

Αλλά υπάρχει και μια ακόμη εκδοχή. Ιστορικά, η Ελλάδα είναι το σύνορο μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ο μεγαλοϊδεατισμός του Ερντογάν, κανονικά θα έπρεπε να ακούγεται  ως απειλή για τον δυτικό κόσμο, δυστυχώς όμως επικρατεί ακινησία. Η Ελλάδα όχι μόνο πρέπει να στηριχθεί,αφού πρώτα ξυπνήσει η κυβέρνησή της, αλλά και να ενισχυθεί πολιτικά και διπλωματικά έναντι των ενεργειών της Άγκυρας, γιατί η Δύση θα ωφεληθεί στο σύνολό της. Αν η Δύση κάνει το λάθος να συνεχίζει να υποδαυλίζει τον τουρκικό αναθεωρητισμό και η Δύση θα χάσει.
Ταυτόχρονα όμως πρέπει να καταγγελθεί και ο αναθεωρητισμός και μεγαλοιδεατισμός του Ισραήλ. Γιατί ο ένας φουσκώνει τον άλλο και οι δυο μαζί απειλούν τον κόσμο.