H  νέα υπηρεσία συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής της ΕΕ σχεδιάζει την ανάπτυξη «τεστ αντοχής» ως προς τις δυνατότητες των κρατών μελών να διαχειριστούν μεταναστευτικές ροές, με βάση το σύστημα που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των τραπεζών στις οικονομικές κρίσεις. Τα σχέδια είναι σε πρώιμο στάδιο, με τη Frontex να αναζητά εθελοντές  μεταξύ των κρατών μελών ώστε να λάβουν μέρος σε πιλοτικό σύστημα από το φθινόπωρο. Το πιλοτικό πρόγραμμα δοκιμών θα χρησιμοποιηθεί για να αξιοποιήσει τις διαφορετικές μεθόδους που τελικά θα χρησιμοποιηθούν σε «εκτιμήσεις ευπάθειας» των συνόρων των κρατών μελών της ζώνης Σένγκεν.

Ο επικεφαλής της Frontex, Fabrice Leggeri, ανέφερε στις 11 Ιουλίου σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες ότι «υπάρχει ανάγκη η ΕΕ να προετοιμαστεί συλλογικά για να αντιμετωπίσει μια κρίση με βάση διαφορετικά σενάρια», σημειώνοντας ότι οι πιλοτικές δοκιμές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την εκτίμηση της ευπάθειας μιας δεδομένης χώρας έναντι μαζικών μεταναστευτικών ροών, στο πρότυπο αυτών που αντιμετώπισαν χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία.

Ο ίδιος ανέφερε ότι εφόσον ένα κρατών μελών προσφερθεί εθελοντικά να συμμετάσχει στις δοκιμές, τα αποτελέσματα αυτών δε θα ανακοινωθούν. Σκοπός των «τεστ αντοχής» θα είναι η αξιολόγηση αδυναμιών στη φύλαξη των συνόρων, ενώ θα ληφθούν υπόψη παράγοντες όπως η γεωγραφία, οι διαθέσιμοι πόροι, τα επίπεδα εκπαίδευσης του προσωπικού και τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. «Ο στόχος είναι να προσδιοριστούν τα μέτρα που θα πρέπει να εφαρμόσουν τα κρατών μελών», δήλωσε ο Leggeri, συμπληρώνοντας «υπάρχει ένας μηχανισμός στον Κανονισμό που καθιστά δυνατή την υποχρεωτική λήψη μέτρων για τα κρατών μελών, αλλά, κατά την άποψή μου, η συνεργασία είναι πολύ σημαντική».

Το νέο σύστημα θα υποστηρίζεται από αξιωματικούς συνδέσμους στα κ-μ και οποιεσδήποτε επείγουσες καταστάσεις που θα μπορούσαν να απειλήσουν τη ζώνη Σένγκεν θα πρέπει να κοινοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το νέο οργανισμό. Εάν δεν ληφθούν μέτρα, η νέα υπηρεσία θα μπορεί να αναφέρει το εκάστοτε κ-μ στην Επιτροπή και το Συμβούλιο, το οποίο θα είναι σε θέση να αποφασίσει προσωρινή αναστολή συμμετοχής στη ζώνη Σένγκεν. «Αυτή θα είναι η τελευταία λύση», δήλωσε ο Leggeri, ο οποίος παραδέχτηκε ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μοιράζονται εθελοντικά πληροφορίες σχετικά με την ευρωστία των συνόρων τους. «Αν αυτό δε συμβεί, η αξιολόγηση των τρωτών σημείων θα είναι αργή», προειδοποίησε ο ίδιος.

Ο νέος οργανισμός δε θα έχει την εξουσία να αποφασίσει περί επιστροφών μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους, καθώς η σχετική αρμοδιότητα παραμένει στα κράτη μέλη. Όμως, ο ρόλος του οργανισμού στις επιστροφές θα ενισχυθεί. «Αντί να περιμένουμε τα κ-μ να οργανώσουν πτήσεις, θα είμαστε σε θέση να ναυλώνουμε πτήσεις τσάρτερ – έχει προβλεφθεί σχετικός προϋπολογισμός», δήλωσε ο Leggeri, σημειώνοντας επίσης ότι οποιεσδήποτε επιστροφές θα είναι σε πλήρη συμφωνία με τα «θεμελιώδη δικαιώματα» των μεταναστών, ενώ προβλέπεται μηχανισμός εξέτασης καταγγελιών.