Του Στράτου Βαλτινού

Όλες οι διακηρύξεις των πολιτικών κομμάτων γίνονται στο όνομα της Δημοκρατίας. Στο σύνολό τους, επικαλούνται τη Δημοκρατία σε κάθε δράση, σε κάθε κυβερνητική απόφαση, σε κάθε αντιπολιτευτική δραστηριότητα. Στη Δύση, παραμένουν πυλώνες του πολιτικού συστήματος της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Διαθέτουν επιτελεία και ακαδημαικούς στις τάξεις τους που επεξεργάζονται τις πολιτικές και ιδεολογικές αρχές και επιμένουν ότι η εξουσία πηγάζει από τον λαό. Ισχύει σήμερα αυτό και πόσο;

Η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών, όχι μόνο στα κόμματα , αλλά και τους δημοκρατικούς θεσμούς και η παράλληλη ανοχή που δείχνουν στους αυταρχικούς ηγέτες, προκαλούν έντονο προβληματισμό για το μέλλον της Δημοκρατίας. Σήμερα στην Ελλάδα, μια σειρά από κόμματα δεν λειτουργούν καν με κανόνες Δημοκρατίας, αποσυνδέονται όλο και πιο πολύ από την κοινωνική τους βάση,  δεν  κάνουν συνέδρια , ούτε κομματικά όργανα εκλέγονται, ούτε λειτουργεί κάποιας μορφής λογοδοσία. Που βαδίζει η ελληνική Δημοκρατία; όταν ιδρύεται ένα νέο κόμμα και αποκαλείται αρχηγικό σημαίνει ότι δεν έχει ανάγκη από εκλεγμένα όργανα ή μήπως και τα κόμματα, παλιά και νέα ακολουθούν και εκείνα την πορεία μαρασμού της ελληνικής Δημοκρατίας;

Η κρίση εμπιστοσύνης – η διαχρονική πορεία

 
Το πρώτο στοιχείο που πρέπει να συγκρατήσουμε ότι όλα τα κόμματα λειτουργούν με απόλυτη αδιαφάνεια. Κανένας, πλην των ηγετών και λίγων συνεργατών τους δεν γνωρίζουν τις πηγές χρηματοδότησης, πέρα από την κρατική. Κανείς δεν γνωρίζει αν και πόσα κόμματα χρηματοδοτούνται από επιχειρηματίες και με ποια ανταλλάγματα, δεδομένου ότι κανείς επιχειρηματίας δεν δίνει χρήματα σε κόμμα από φιλανθρωπία. Κανονικά , με βάση τα δεδομένα των τραπεζών, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να έχουν βάλει λουκέτο… Η πρόσφατη επίθεση του ΠΑΣΟΚ κατά της ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί μνημείο υποκρισίας και θράσους. Αλλά η επιθετική συμπεριφορά έχει την αιτία της..
Τα οικονομικά  των κομμάτων, είναι μόνο η μία όψη της λειτουργίας  τους,  γιατί υπάρχουν σοβαρά ζητήματα δημοκρατικής λειτουργίας που ελάχιστα απασχολεί και τα ίδια τα κόμματα και τους θεσμούς.

Η ΝΔ ιδρύθηκε το 1974, αλλά το πρώτο της συνέδριο το έκανε τον Απρίλιο του 1979.  Αν και η ΝΔ διαθέτει κανονική δομή κόμματος με εκλεγμένα μέλη των οργάνων, τα συνέδριά της θυμίζουν πανηγύρι, όπου δεν συζητείται τίποτα το ουσιώδες, ούτε γίνεται ποτέ ανάλυση , αυτοκριτική και πολιτικός σχεδιασμός. Να σημειωθεί ότι το κόμμα αυτό που έχει κυβερνήσει τα περισσότερα χρόνια της μεταπολίτευσης, δεν έκανε ποτέ ένα συνέδριο ή να εκδώσει ένα αυτοκριτικό κείμενο καθώς είναι αυτό που οδήγησε την Ελλάδα στη χρεοκοπία. Ο τρόπος λειτουργίας της ΝΔ ως κυβέρνησης, οι τροπολογίες, η εξυπηρέτηση συμφερόντων, η κραυγαλέες αποφάσεις για την παιδεία, την υγεία, το νερό, τον πολιτισμό κλπ χωρίς ίχνος αντίδρασης από το κόμμα, καταδεικνύει το έλλειμμα διαφάνειας, δημοκρατίας και λογοδοσίας. 

Το ΠΑΣΟΚ επίσης ιδρύθηκε το 1974, αλλά το πρώτο του συνέδριο το έκανε το 1984. Διαθέτει εκλεγμένα κομματικά όργανα και έχει έντονη κομματική ζωή, αλλά ιστορικά η εσωκομματική δημοκρατία δεν λειτούργησε τα κρίσιμα χρόνια της χρεοκοπίας. Αποσυνδέθηκε από την κοινωνία και ελάμβανε αποφάσεις που δεν είχαν καμία σχέση με τις διακηρύξεις και τις αρχές του. Είναι χρεοκοπημένο οικονομικά, αλλά συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς να είναι σαφές από που χρηματοδοτείται.

Η Ελπίδα για τη Δημοκρατία και η ΕΛ.Α.Σ

Αρχηγικά θεωρούνται τα δύο νέα κόμματα που απασχόλησαν ιδιαίτερα την κοινή γνώμη τους τελευταίους μήνες. Το ένα είναι η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού και το άλλο η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα.
Κανένα από τα δύο δεν έχει κάνει το πρώτο του συνέδριο, παρά το γεγονός ότι η ΕΛ.Α.Σ έχει αποκτήσει πλήθος οργάνων που όμως είναι διορισμένα από τον πρόεδρό της. Αν ισχύει η πληροφορία ότι μετά τις εκλογές η ΕΛ.Α.Σ θα κάνει το συνέδριό της , τότε μπορεί να έχει λίγο χρόνο κατανόησης λόγων συνθηκών. Οπότε αναμένουμε.
Η περίπτωση όμως της Καρυστιανού είναι διαφορετική. Αποχωρήσεις με τοξικές κατηγορίες περί μυστικών συμβούλων, αδιαφανούς λειτουργίας κλπ κυριαρχούν ήδη και το κλίμα είναι διαλυτικό.
Προφανώς το πρόβλημα είναι η ίδια η Μαρία Καρυστιανού. Καταστατικό δεν υπάρχει όργανα το ίδιο, τα πάντα λειτουργούν μέσω ενός πολιτικού συμβουλίου που όπως φαίνεται δεν έχει κανέναν κανόνα.
Είναι άλλο πράγμα το κόμμα και άλλο πράγμα η ηγεσία σε έναν σύλλογο. Η Καρυστιανού εξέλαβε την  μεγάλη αποδοχή της από την κοινωνία και τα ΜΜΕ ως αποδοχή και του πολιτικού της προσανατολισμού. Λάθος φυσικά.
Η απειρία επίσης της ίδιας , αλλά και των συνεργατών της ως προς τον τρόπο ίδρυσης και λειτουργίας ενός κόμματος, επιδρά πλέον διαλυτικά. Πόσο μάλλον η έλλειψη γνώσεων και επεξεργασιών γύρω από τα μείζονα προβλήματα της χώρας. Σε όλα αυτά να προστεθεί και η απόσυρση της υπερπροβολής που είχε από τα ΜΜΕ, ως πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων Θυμάτων Τεμπών. 

Τα  άλλα κόμματα

Στα νεότερα κόμματα που λειτουργούν σήμερα, η κατάσταση είναι απογοητευτική. Η Πλεύση Ελευθερίας  ιδρύθηκε το 2016 και δεν έχει πραγματοποιήσει ακόμη το πρώτο της συνέδριο. Ούτε υπάρχουν εκλεγμένα κομματικά όργανα. Λειτουργεί υπό την Ζωή Κωνσταντοπούλου, που επικαλείται καθημερινά τους θεσμούς, τη διαφάνεια, τη δημοκρατία, αλλά το κόμμα της λειτουργεί με αντιδημοκρατικό τρόπο, όπως και η ίδια. Και κάθε παρέκκλιση από στέλεχος ή βουλευτή, τιμωρείται με διαγραφή ή κατά καιρούς γίνονται αποχωρήσεις. Η Πλεύση Ελευθερίας δεν έχει σαφές ιδεολογικό πρόσημο. Οι ιδεολογικές και προγραμματικές αρχές δεν προτάσσονται σε καμία δραστηριότητα , ούτε στον δημόσιο διάλογο, αντίθετα τα πάντα κινούνται γύρω από συνήθως αντιφατικές ομιλίες της Ζωής Κωνσταντοπούλου. 
 
Η Ελληνική Λύση ιδρύθηκε το 2016 από τον Κυριάκο Βελόπουλο και δεν έχει πραγματοποιήσει συνέδριο. Δεν λειτουργούν κομματικά όργανα, δεν υπάρχουν δημοκρατικές δομές λειτουργίας, είναι κόμμα προσωποπαγές και κατηγορείται για ακροδεξιό λαικισμό. Ουδέποτε έχει αναφερθεί στην κομματική ζωή, στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις, τι ακριβώς εκφράζει.
Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα που διακρίνεται ιδιαίτερα για την δημοκρατική του λειτουργία και την προσήλωσή του στα συνέδρια και τις συνεδριάσεις όλων των οργάνων. Είναι διαφανές στη λειτουργία του και δεν έχει εμφανές ψεγάδι . Άλλα φυσικά είναι τα προβλήματά του. 
Αντίθετα, αντιδημοκρατικά είναι τα  ακροδεξιά κόμματα, η Φωνή Λογικής, τη Νίκη κ.α.. το μόνο από τα μικρά κόμματα που έχει κάνει συνέδρια και πλήθος εκδηλώσεων είναι το ΜέΡΑ 25, παρά το γεγονός ότι και εκεί κυριαρχεί ο Γιάνης Βαρουφάκης.