Κώστας Βενιζέλος 

Έγγραφο ετοιμάζουν εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό. Το έγγραφο, που δεν μπορεί να θεωρείται σχέδιο λύσης, αλλά η ραχοκοκαλιά των συζητήσεων, καταγράφει όλες τις μέχρι σήμερα συγκλίσεις. Πληροφορίες αναφέρουν πως η ομάδα, που εργάζεται σε αυτό το ζήτημα έχει τεθεί υπό τον γνωστό Καναδό εμπειρογνώμονα Δρ McGarry ενώ σε αυτή συμμετέχουν και πρόσωπα που έχουν αναμιχθεί στο παρελθόν στο Κυπριακό από πλευράς του ΟΗΕ.

Την ίδια ώρα, η καταγραφή των συγκλίσεων, που όπως πιστεύεται από τον Διεθνή Οργανισμό, θα βοηθήσει σημαντικά στο να κάνει βήματα η διαδικασία, θα περάσει- σε κάποια φάση- και από την ομάδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα ελέγχει τη συμβατότητα προνοιών με το κοινοτικό κεκτημένο.

Το ταξίδι του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, δεν έχει προφανώς φέρει ανατροπές. Είναι, ωστόσο, σαφές πως άφησε το Κυπριακό στις ράγες των Ηνωμένων Εθνών και το διατήρησε εν ζωή, μέχρι να ετοιμασθεί το επόμενο βήμα. Ενδέχεται, βέβαια, αυτό το βήμα, να παραμείνει μετέωρο. Να μην υπάρξει επόμενο βήμα, λόγω της στάσης της κατοχικής πλευράς.


Ο Γενικός Γραμματέας κατά τις επαφές του στη Λευκωσία έθεσε το πλαίσιο των κινήσεων του. Ανέφερε πως κινείται εντός των αποφάσεων και των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Αναφέρθηκε σε ομοσπονδιακό κράτος, για κοινοτικό κεκτημένο ενώ επανέλαβε τη θέση για τα «singles» ( μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μια διεθνή προσωπικότητα). Πληροφορίες αναφέρουν πως κατά τις συναντήσεις του συζητήθηκε και το θέμα της αποκεντρωμένης ομοσπονδίας. Υπήρξαν δε αναφορές και σε αρμοδιότητες του ομόσπονδου κράτους. Οι συζητήσεις, δηλαδή, εισήλθαν στην ουσία.
Προφανώς και ο κ. Αντόνιο Γκουτέρες, όταν περιλάμβανε, την ύστατη, στην περιοδεία του, την Κύπρο, είχε μεγαλύτερες προσδοκίες. Να γίνει, δηλαδή, ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός και να δρομολογηθεί η διαδικασία. Του τα χάλασε η Άγκυρα και η στάση της, που θα ήταν πλήρως ισοπεδωτική, αν δεν είχε παρέμβει ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας προς την τουρκική ηγεσία.

Δεν είχε, λογικά, λόγο η Άγκυρα να φρενάρει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών από τη στιγμή κατά την οποία δεν αναμένονταν αμέσως εξελίξεις. Από τη στιγμή κατά την οποία αντιλήφθηκε ότι ο Γ.Γ.  δεν μπορούσε να ανακοινώσει ημερομηνία για την πραγματοποίηση άτυπης Πενταμερής Διάσκεψης για το Κυπριακό, τότε η τουρκική πλευρά δεν είχε λόγο να ανάψει κόκκινο. Άλλωστε, στην Άγκυρα γνωρίζουν πως ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι στην πόρτα εξόδου και από το Σεπτέμβριο δεν θα μπορεί να πράξει και πολλά.

Ο ρόλος των ευρωτουρκικών

Καθοριστικός ήταν ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στάση της Άγκυρας. Όχι για τη διαφοροποίηση των θέσεων, που δεν υπάρχει, αλλά για το γεγονός ότι η κατοχική δύναμη «συγκρατήθηκε» και δεν άναψε κόκκινο φως στον Γενικό Γραμματέα.
Τα ευρωτουρκικά, η διασύνδεση που επιχειρείται με το Κυπριακό, αποφέρει αποτελέσματα όχι επί της ουσίας αλλά σε επίπεδο τακτικής.  Η Τουρκία γνωρίζοντας πως, τόσο οι Βρυξέλλες όσο και η Νέα Υόρκη ( το χρησιμοποιεί ως εργαλείο διαχείρισης) αξιοποιούν το χαρτί των ευρωτουρκικών, είναι πιο προσεκτική. Άλλωστε και η ίδια θέλει να αφήσει ανοικτή πόρτα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και γνωρίζει πως δεν μπορεί να κάνει πολλά βήματα. Σίγουρα δεν μπορεί να υπολογίζει σε ένταξη.
Σε πρώτο πλάνο η Ε.Ε.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κυπριακό είναι μεν επικουρικός, αλλά σε κάποια φάση, εάν και εφόσον προχωρήσει η διαδικασία και ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις, θα είναι και ουσιαστικός. Την περασμένη Τετάρτη, μετά τη συνάντηση Γκουτέρες- Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποκάλυψε ότι η Πρόεδρος της Κομισιόν, εξέφρασε την  ετοιμότητα για τη σύσταση μιας νομικής ομάδας που θα στηρίζει τον νεοδιορισθέντα Ειδικό Απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό κ. Ραφαέλε Φίτο, σε αυτή την πτυχή.

Αυτή η επιτροπή των εμπειρογνωμόνων θα ασχολείται με την συμβατότητα των προνοιών μιας συμφωνίας με το κοινοτικό κεκτημένο. Είναι σαφές πως τα δεδομένα έχουν αλλάξει σε σχέση με το 2004 όταν η Ε.Ε. ήταν έτοιμη για αβαρίες στο Κυπριακό, ειδικά στο θέμα του περιεχομένου, φτάνει να «έκλεινε» το ζήτημα. Πλέον δεν μπορεί να γίνονται δεκτές παρεκκλίσεις από το κεκτημένο. Ούτε όπως επιχειρείτο τότε, να καταστούν οι παρεκκλίσεις μέρος του κεκτημένου. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος και διαφορετικά προφανώς αντιμετωπίζεται.
Δεν θα πρέπει, λογικά, να αναμένεται ότι η Ε.Ε. θα στηρίξει ή έστω θα ανεχθεί μια συμφωνία στο Κυπριακό, σύμφωνα με την οποία θα έχει η Τουρκία ρόλο και λόγο τόσο στην ασφάλεια της χώρας όσο και στο εσωτερικό της. Όλα αυτά, βεβαίως, δεν θεωρούνται δεδομένα.

Διέκοψε και βγήκε έξω από το δείπνο για τσιγάρο ο Έρχιουρμαν!

Έκπληκτος έμεινε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών όταν ο εγκάθετος της κατοχικής δύναμης, Τουφάν Έρχιουρμαν, κατά τη διάρκεια του δείπνου, το βράδυ της Τρίτης, και ενώ συζητείτο η ουσία του Κυπριακού, σηκώθηκε και εξήλθε της αίθουσας για να καπνίσει. Είπε προς όλους, στρεφόμενος προς τον Γ.Γ., πως θα πάει για τσιγάρο, αφήνοντας τους συνδαιτυμόνες του, κυρίως τους  Αντόνιο Γκουτέρες και Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, να τον παρακολουθούν εμβρόντητοι. Βεβαίως δεν αποκλείεται το τσιγάρο να ήταν η δικαιολογία και να ήθελε ο εγκάθετος της Άγκυρας να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με πρόσωπο που δεν ήταν στη συνάντηση. Το έπραξε τούτο και στο παρελθόν. Αλλά… κρατάμε την αναφορά του.

Στη διάρκεια των συζητήσεων, πολλές φορές ο κ. Έρχιουρμαν έσπευσε να αναφέρει πως «αυτό δεν θα το δεχθεί η Τουρκία…». Σε κάποια στιγμή ο Γενικός Γραμματέας ενοχλημένος του υπέδειξε πως ο ίδιος μιλά με την Τουρκία και γνωρίζει, και πως αυτός ( ο Έρχιουρμαν) οφείλει να εκφράζει τις απόψεις του!
Δεν ήταν, πάντως, έκπληξη που ο κ. Έρχιουρμαν ενώ στο δείπνο δέχθηκε την πρόταση ΟΗΕ για άνοιγμα δυο οδοφραγμάτων ( Αθηένου- Αγλατζιάς και Μιας Μηλιάς), την επόμενη ημέρα υπαναχώρησε.

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΥΠΡΟΥ