Του Στράτου Βαλτινού


Μετά το μεγάλο κύμα ένταξης του 2004, η ΕΕ προετοιμάζεται για τον νέο , ίσως και τελευταίο κύκλο διεύρυνσης, καθώς εντείνονται οι συζητήσεις τόσο σε τεχνικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η ιρλανδική προεδρία που ανέλαβε την 1η Ιουλίου 2026 κινείται ήδη και  η Ουκρανία και με τη  Μολδαβία ανοίγουν τη δεύτερη δέσμη (cluster) των ενταξιακών συνομιλιών τους. Ταυτόχρονα,  η  Αλβανία  και το Μαυροβούνιο προχωρούν στο κλείσιμο διαπραγματευτικών τους κεφαλαίων με την πλήρη συναίνεση της Ελλάδας που άλλα δηλώνει συνεχώς δημόσια και άλλα υπογράφει μακριά από τη δημοσιότητα και ενώ τα διμερή προβλήματα με τα Τίρανα, παραμένουν ανεπίλυτα.

Εκτιμάται ότι επί ελληνικής προεδρίας της ΕΕ θα γίνει το επόμενο μεγάλο βήμα, μετά την “Μεγάλη Τρίτη”, της 14ης Ιουλίου, όπου επιβεβαιώθηκε η πορεία επιτάχυνσης. Για την Ουκρανία δεν τίθεται ζήτημα πλήρους ένταξης, αλλά η Αλβανία, το Μαυροβούνιο και η Βόρεια Μακεδονία (λιγότερο) που επίσης έχει ανοιχτά ζητήματα με την Βουλγαρία αναμένεται να επιταχύνουν το βηματισμό τους. Ωστόσο υπάρχουν επιφυλάξεις, κυρίως από τη Γαλλία που θα κάνει δημοψήφισμα για ένταξη νέων μελών, ενώ συζητήσεις κάνουν λόγο για μέλη δεύτερης ταχύτητας, χωρίς ισότιμη σχέση και χωρίς -ίσως δικαίωμα ψήφου και βέτο...

Τι έκανε η ελληνική κυβέρνηση;

Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ καλωσόρισε την πρόοδο των υποψήφιων προς ένταξη χωρών, με τον υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τόμας Μπερν να κάνει λόγο για «σημαντικό βήμα» στην ευρωπαϊκή τους πορεία. Η διεύρυνση  αποτελεί «στρατηγική επένδυση στην ειρήνη, την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία» είπε χαρακτηριστικά.
Μόλις ένα μήνα μετά την έναρξη της σχετικής διαδικασίας, η Ουκρανία και η Μολδαβία άνοιξαν τη δεύτερη δέσμη των διαπραγματεύσεών τους με την ΕΕ που αφορά δύο κρίσιμα κεφάλαια: εκείνο για την κοινή εμπορική πολιτική, την ανθρωπιστική βοήθεια και αναπτυξιακή συνεργασία, καθώς και εκείνο για την κοινή εξωτερική πολιτική, την πολιτική ασφάλειας και άμυνας.
Ενίσχυση της δυναμικής της διεύρυνσης 

 Όπως αναφέρει η DW, πέρα  από το τεχνικό σκέλος των διαπραγματεύσεων,  για σχεδόν δύο χρόνια η ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας παρέμενε ουσιαστικά «παγωμένη» εξαιτίας του βέτο της κυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν. Η αλλαγή πολιτικής ηγεσίας στη Βουδαπέστη επέτρεψε να ξεμπλοκάρει η διαδικασία, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν επιφυλάξεις από κάποια κράτη-μέλη για επιτάχυνση της διαδικασίας ως προς το άνοιγμα νέων κεφαλαίων, παρά τη θετική αξιολόγηση της Κομισιόν.

Την ίδια ώρα, η Αλβανία κλείνει  τρία διαπραγματευτικά κεφάλαια – επιστήμη και έρευνα, εκπαίδευση και πολιτισμό, καθώς και εξωτερικές σχέσεις – ενώ το Μαυροβούνιο ολοκληρώνει άλλα δύο, για την πολιτική ανταγωνισμού και την τελωνειακή ένωση, επιβεβαιώνοντας ότι παραμένει η πιο προχωρημένη υποψήφια προς ένταξη χώρα. Τι ακριβώς έκανε η Ελλάδα στο κεφάλαιο για τις εξωτερικές σχέσεις ;

«Η δυναμική της διεύρυνσης ενισχύεται» τόνισε από την πλευρά της η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος, ενώ πρόσθεσε ότι «πλέον είναι αδιαμφισβήτητο ότι η Ουκρανία, η Μολδαβία, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία κινούνται προς την πλήρη ένταξη, εφόσον συνεχίσουν να υλοποιούν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις».
Παρότι η διεύρυνση παραμένει επισήμως μια αυστηρά αξιοκρατική διαδικασία, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι το πολιτικό παράθυρο ευκαιρίας ίσως αποδειχθεί περιορισμένο. Ο εκλογικός κύκλος του 2027 σε αρκετά κράτη-μέλη –μεταξύ αυτών και η Γαλλία, όπου η ένταξη νέων μελών απαιτεί δημοψήφισμα– σε συνδυασμό με την ανάγκη εσωτερικών μεταρρυθμίσεων της ΕΕ ενόψει μιας νέας διεύρυνσης, ενδέχεται να επιβραδύνει τη σημερινή δυναμική.