Του Στράτου Βαλτινού

Η υπόθεση της πλήρους ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ έχει κλείσει ουσιαστικά εδώ και χρόνια, αλλά πολλοί και ισχυροί κύκλοι στις Βρυξέλλες και σε μεγάλες ευρωπαικές πρωτεύουσες εργάζονται για μια λύση -αντίβαρο στην πλήρη ένταξη.   Με αφορμή την πρόσφατη έκθεση προόδου του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου αναζωπυρώνεται η συζήτηση σχετικά με την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης που αποτελεί διακαή πόθο της Άγκυρας, γιατί μέσω αυτής, επιδιώκει και να εκτοξεύσει την οικονομική συνεργασία, αλλά και να αποτελέσει τον στρατηγικό εταίρο της ΕΕ σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Άγκυρα πιέζει προς κάθε κατεύθυνση, ώστε οι δύο πλευρές να παραμερίσουν τις χρονοβόρες διαπραγματεύσεις, που πέραν των άλλων απαιτούν και την ικανοποίηση ορισμένων όρων εκ μέρους της Άγκυρας και να εφαρμόζεται η αναβάθμιση σταδιακά με πολιτικές συμφωνίες. Μεταξύ άλλων, η Τουρκία ζητά πλήρη απελευθέρωση των θεωρήσεων εισόδου για τους πολίτες της και συμμετοχή στην λήψη των αποφάσεων στην ΕΕ. Η ελληνική κυβέρνηση σιωπά επιδεικτικά…

Ο δύσκολος και ο εύκολος δρόμος

Οι μεγάλες χώρες της ΕΕ με πρώτη τη Γερμανία αναζητούν νέες αγορές και στο πλαίσιο αυτό θέλει να επιταχυνθεί η ένταξη των δυτικών βαλκανίων στην ΕΕ. Το Βερολίνο είναι αυτό που μπλόκαρε επί χρόνια την ένταξη των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης, αλλά τώρα επείγεται. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης με την Τουρκία. Η Άγκυρα, επιδιώκει να ενταχθούν σε μια ταχύτατη συμφωνία οι  υπηρεσίες,  οι  δημόσιες συμβάσεις,  το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα   αγροτικά προιόντα, η  κατάργηση των θεωρήσεων εισόδου (visa) για τους Τούρκους πολίτες και τη συμμετοχή της στη λήψη ευρωπαϊκών αποφάσεων που αφορούν τρίτες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ.. 

Ωστόσο η ΕΕ δεν μπορεί απλά να κάνει μια δήλωση και να ισχύσουν όλα αυτά, καθώς η ισχυρή γραφειοκρατία είναι υποχρεωμένη να τηρήσει τα προβλεπόμενα από το θεσμικό οικοδόμημα που η ίδια έχει χτίσει. Τυπικά, οι συνομιλίες μπορούν να κρατήσουν πάνω από δύο χρόνια, αλλά τη Τουρκία ξέρει ότι αν οι συνομιλίες τηρήσουν το θεσμικό πλαίσιο θα της τεθούν όροι που η ίδια δεν θα μπορεί να τηρήσει. Να σημειωθεί ότι το κύριο που θέλει η Άγκυρα, αλλά και αρκετές χώρες της ΕΕ είναι ότι στην συζήτηση της Τελωνειακής Ένωσης μπορούν να αποφύγουν συζητήσεις για ζητήματα δημοκρατίας, ελευθεριών, θεσμών κλπ. , οπότε με την επίκληση των τεχνοκρατικών όρων, μπορούν να αποφύγουν τους όρους.

Πέραν όλων αυτών, μια ακόμη σημαντική παράμετρος είναι η  προώθηση της συνεργασίας που προωθούν πολλές ευρωπαικές χώρες με την Τουρκία για την άμυνα, την ασφάλεια, τα εξοπλιστικά προγράμματα και φυσικά για τον ρόλο της Άγκυρας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και το νότιο Καύκασο. Συμφωνεί η Αθήνα;

Υπάρχει και το βέτο αλλά…

Η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης που κατά εκτιμήσεις μπορεί να ωφελήσει την Τουρκία  τουλάχιστον κατά 100 δις ευρώ και πλέον το χρόνο, απαιτεί ομοφωνία, αλλά το βέτο απαιτεί σχέδιο, συμμάχους και αποφασιστικότητα, στοιχεία που δεν διαθέτει ο Έλληνας πρωθυπουργός . Η  Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχουν παρουσιάσει ποτέ τον δικό τους οδικό χάρτη για τις απαιτήσεις που έχουν, προκειμένου να συναινέσουν στην υπογραφή μιας συμφωνίας. Με την Κυπριακή Δημοκρατία να μην αναγνωρίζεται πως μπορούν η Αθήνα και η Λευκωσία να υπογράψουν. Με την απειλή πολέμου ενεργή, με τις γκρίζες ζώνες και την Γαλάζια Πατρίδα στην ημερήσια διάταξη, πως μπορεί η όποια ελληνική κυβέρνηση να βάλει την υπογραφή της;
Όλα αυτά την στιγμή που φαίνεται ότι θα εκδηλωθεί  πρωτοβουλία για την σύγκλιση νέας πενταμερούς για το Κυπριακό, ενώ αναμένεται και η ψήφιση του νόμου από το τουρκικό κοινοβούλιο για τον χωροταξικό σχεδιασμό.

Η ελληνική κυβέρνηση καλό θα ήταν να ενημερώσει κόμματα και κοινωνία για τις θέσεις της πάνω στα φλέγοντα ζητήματα των επόμενων μηνών, δεδομένου ότι η Ελλάδα θα έχει την προεδρία της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027.