Του Σωτήρη Σιδέρη 

Ισχυρές  αναταράξεις στο πολιτικό σκηνικό προκαλεί η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα από το βουλευτικό αξίωμα και η παράλληλη διακήρυξή του ότι “το πολιτικό σύστημα, σε όλες τις εκφάνσεις του, έχει ξεπέσει στη συνείδηση του λαού”. Αν και ο ίδιος  είναι παλιός και πρωταγωνιστής επιπέδου πρώτης σελίδας από το 2012, φαίνεται ότι διατηρεί έναν πολιτικό δυναμισμό που μπορεί να δημιουργεί και πάλι  προσδοκίες. Αλλά , πράγματι έχει δίκιο σε όσα λέει για το πολιτικό σύστημα, γιατί αν αυτό δεν είχε ξεπέσει δεν θα είχε ελπίδες επιστροφής και ο ίδιος. Το ζήτημα είναι αν και πως μπορεί να το αναστηλώσει. 

Ο Τσίπρας δηλώνει ότι απευθύνεται στην κοινωνία, την οποία μέχρι τώρα καθοδηγεί από τα πάνω και την  προσανατολίζει προς το πρόσωπό του. Όταν επίσης δηλώνει ότι μόνο από “τα κάτω” μπορούν να ανατραπούν τα δεδομένα.  Αλλά η κοινωνία δεν είναι άμορφη μάζα. Έχει θεσμούς, κόμματα, ενώσεις και φορείς, Αυτοδιοίκηση και παρατάξεις, οπότε το “από τα κάτω” έχει πολλές εκφάνσεις και ερμηνείες. Πέραν αυτών που θα φανούν στην πορεία, ο Αλέξης Τσίπρας επιστρέφει , όχι όμως πρώτος μεταξύ ίσων, αλλά ως αρχηγός σε μια προσωποκεντρική πρωτοβουλία ανασύνθεσης της κεντροαριστεράς. Το ρίσκο και για τον ίδιο και για την Αριστερά μεγάλο. 

Μόνος εναντίον όλων ή όλοι μαζί;

 Στην συνέντευξη στην ΕΦΣΥΝ , ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρεται στη σχέση του με τον ΣΥΡΙΖΑ τονίζοντας: “Η δήλωσή μου είναι νομίζω σαφής. Η σχέση μου με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν μια σχέση ζωής, αλλά έχει κλείσει. Και αν κάποιος καταλαβαίνει την απόφασή μου να μην είμαι πια βουλευτής και να επιχειρήσω μια «πορεία στον λαό» ως ανταγωνιστική, τότε κάνει λάθος. Είναι απόφαση υπέρβασης και όχι ανταγωνισμού”. 
Είναι μια αρκετά ισορροπημένη θέση, αλλά δεν έχει γίνει αντιληπτό , αν το διαζύγιο με τον ΣΥΡΙΖΑ οφείλεται σε πολιτικές -προγραμματικές -ιδεολογικές διαφωνίες ή αφορά πρόσωπα με τα οποία προφανώς , δεν θέλει να συνεργαστεί πλέον.  Η επίκληση του κατακερματισμού δεν αρκεί. 

Μέχρι στιγμής ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει διαφοροποιηθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ σε ιδεολογικό ή προγραμματικό επίπεδο, προφανώς η κατάρρευση των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ σε συνδυασμό με το έλλειμμα στρατηγικής και ηγεσίας που έχει, τον οδηγούν στο κλείσιμο του κύκλου, για να ανοίξει έναν άλλον, που θα έχει πολλά προγραμματικά και ιδεολογικά στοιχεία του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά όχι πρόσωπα. 
Αυτός είναι ο λόγος που στον ΣΥΡΙΖΑ και στη Νέα Αριστερά έχει προκληθεί αναταραχή γιατί τα πρόσωπα που “απειλούνται” από μια κινηματική οργάνωση νέου κόμματος δεν θέλουν να μείνουν στο περιθώριο και οργανώνουν την αντίδρασή τους. Ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει να διαρρήξει τις σχέσεις του με τον Τσίπρα, ούτε το αντίστροφο για έναν και μοναδικό λόγο. Έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον προκειμένου να υπάρξει ένα συγκροτημένο μέτωπο που θα αντιπαρατεθεί ως τακτικός στρατός έναντι της ΝΔ και της ακροδεξιάς και όχι ως άτακτος στρατός “από κάτω”. 

Αλλά με μια διαφορά. Αυτή τη φορά, ο Τσίπρας θέλει να είναι μόνος , να είναι αρχηγός και όχι πρόεδρος, να είναι ιδρυτής και όχι συνιδρυτής. Είναι κάπως ματαιόδοξο γιατί έχει ανάγκη από χιλιάδες στελέχη και μέλη που θα σηκώσουν το βάρος της παρουσίας και της δράσης στην κοινωνία. Ακόμη και αν υπάρξει στροφή υπέρ του στα ΜΜΕ, δεν θα καταφέρει πολλά πράγματα. Αν τα ΜΜΕ είχαν τόση ισχύ , η Ελλάδα θα άλλαζε πρωθυπουργό κάθε πενήντα χρόνια. 
Οπότε ένα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει κάνει σαφές τι θέλει να κάνει και πως θα κινηθεί “από πάνω”, αλλά δεν είναι σαφές πως θα εξελιχθεί ένα κίνημα υπέρ του από “κάτω” για να γίνει ηγέτης λαικής αποδοχής με κανόνες και σχέδιο. 

       

Ο Τσίπρας , το σύστημα και τα κόμματα

Ο πρώην πρωθυπουργός αιτιολόγησε τις τελευταίες αποφάσεις του ως κινήσεις που θέλει να κάνει έξω από το σύστημα. Σεβαστό , αλλά δυσεξήγητο. Γιατί το σύστημα δεν είναι μόνο τα ΜΜΕ , τα κόμματα, η βουλή, η Δικαιοσύνη και οι ολιγάρχες. Είναι κινήσεις και κινήματα , είναι η δυναμική των διεθνών εξελίξεων που επηρεάζει καθοριστικά την ζωή στην Ελλάδα , όπως και σε όλες τις χώρες, είναι οι τοπικές εξουσίες, είναι ο συνδικαλισμός, οι φορείς κλπ, κλπ. Προφανώς και δεν θα κινηθεί αντισυστημικά με την κυριολεκτική ερμηνεία του όρου, ίσως η χρήση του όρου αυτού, αφορά τις σκέψεις του για τις σχέσεις του με τα σημερινά κόμματα. Επειδή όπως είπε και στην συνέντευξη επανάσταση δεν μπορείς να κάνεις δύο φορές, εξήγησε ότι “ η Ελλάδα χρειάζεται σοκ εντιμότητας, δικαιοσύνης, δημοκρατίας” και ότι “η κυβέρνηση έχει οικοδομήσει ένα καθεστώς διαφθοράς, με έναν πρωθυπουργό που λειτουργεί ως ολιγάρχης”. Πολύ σωστά, αλλά για να ηττηθεί αυτό το καθεστώς, απαιτείται μια μικρή επανάσταση, χιλιάδες στελέχη , έντιμα, συγκροτημένα και αποφασισμένα να συγκρουστούν με συμφέροντα και να αλλάξουν την πορεία της χώρας. Που θα τα βρεί αν όχι στην Αριστερά και όχι γενικά και αφηρημένα “από κάτω”. 

Επομένως ο Αλέξης Τσίπρας πρέπει να διευκρινίσει και να αναλάβει πρωτοβουλίες προς πρόσωπα και δυνάμεις της Αριστεράς που θέλουν να συμμετάσχουν σε έναν τέτοιο αγώνα πολιτικής αλλαγής και διόρθωσης της πορείας της χώρας. 
Είναι θετική η δήλωσή του ότι “δεν έχω καμιά πρόθεση να αναπαράγω τακτικές «στρατολόγησης» ή διάσπασης, που το μόνο που καταφέρνουν είναι να εντείνουν την απογοήτευση της κοινωνίας”, αλλά είναι η μισή διακήρυξη προθέσεων. Γιατί η άλλη μισή είναι πως και με ποιούς θα συγκροτήσει τις δυνάμεις του και θα συνθέσει το αφήγημά του. Προφανώς θα θελήσει να έχει ένα προσωπικό επιτελείο που θα τον πλαισιώνει. Αρκεί όμως αυτό για να κυβερνηθεί μια χώρα σαν την Ελλάδα;
 
   Η διεθνής πρακτική όπως την παρακολουθούμε να εξελίσσεται ευνοεί τους αυταρχικούς ηγέτες και εκατομμύρια ψηφοφόροι δοκιμάζουν και πάλι το δηλητήριο του φασισμού.  Μια στρατιά  ΜΜΕ, αυταρχικών ηγετών, κομμάτων , κινημάτων, θρησκευτικής μισαλλοδοξίας και  μιας ακροδεξιάς διεθνούς που αναπτύσσεται ταχύτατα , εξαπλώνεται στη Δύση και απειλεί με βία, φασισμό και έναν νέο Μεσαίωνα. Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή , αν στις επόμενες εκλογές ηττηθεί η δημοκρατική παράταξη. 

Να ανοίξει η συζήτηση

Ο Αλέξης Τσίπρας θέλει να επανέλθει ως  κινηματικός αρχηγός  και ως φορέας αλλαγής, που στην πορεία θα γίνει  ένα προσωποπαγές κόμμα που θα λεηλατήσει τα άλλα κόμματα για να τον αναδείξει στην εξουσία ή έστω στην Αξιωματική Αντιπολίτευση σε πρώτη φάση. Είναι ερώτημα αν αυτό το σχέδιο είναι βιώσιμο. Αλλά  ότι και να είναι ηγέτης στο κενό δεν έχει επινοηθεί ακόμη. Οπότε είναι χρήσιμο και για τον Τσίπρα και για τον ελληνικό λαό να αποκαλύψει την πυξίδα του και να γνωρίζουν όλοι την πορεία προς το μέλλον. Που αφορά όλους. 

Αλλά και στα κόμματα να γίνει μια σοβαρή συζήτηση με νέους όρους. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ η ΝΕ.ΑΡ και άλλες κινήσεις νομίζουν ότι μπορούν να αλλάξουν την πολιτική σκηνή κάνουν λάθος. Θα την είχαν ήδη επηρεάσει. Οπότε είναι γενναιότητα να επανεξετάσουν την πορεία τους υπό το πρίσμα της εμφάνισης και του ρόλου του Αλέξη Τσίπρα. Συνεργασία ναι και με όρους, αυτοκατάργηση και παραίτηση όχι. Τότε το σύνθημα της Αριστεράς, όλοι μαζί, θα αποκτήσει και περιεχόμενο και νόημα και ηθικό υπόβαθρο απέναντι σε ένα ανήθικο καθεστώς.