Του Σωτήρη Σιδέρη 

Ήταν μια εικόνα πρωτόγονης διπλωματίας πασπαλισμένης με ισχυρές δόσεις δημαγωγίας  από την κυβέρνηση και τα φιλικά της ΜΜΕ, ότι η άφιξη της Chevron στα νερά της ανατολικής Μεσογείου για λογαριασμό της Ελλάδας θα έλυνε όλα τα προβλήματα οριοθέτησης και διαφωνιών  με την Λιβύη και θα έστελνε μήνυμα στην Τουρκία. Αλλά έγινε το αντίθετο. Η Τουρκία και η αλλαγή στάσης του Χάφταρ και  η έντονη αντίδραση της Λιβύης,  στέλνουν ισχυρό μήνυμα προς την Ελλάδα, θέτοντας ζήτημα νομιμότητας των κινήσεων της Αθήνας, ενώ η ίδια η Λιβύη παρανομεί . 
 Είχαμε επισημάνει τότε ότι η αμερικανική εταιρεία, δεν είναι κράτος για να λύνει διαφορές , ούτε οριοθετεί ΑΟΖ.. Τώρα  που ο στρατάρχης Χάφταρ προσηλυτίστηκε στο τουρκικό δόγμα , η Αθήνα αντελήφθη ότι η  διπλωματία των τηλεοπτικών θριάμβων,  έφθασε στο τέλος της και ψάχνει το επόμενο βήμα. Χωρίς κύρος και επιδραστικότητα και με μια εξωτερική πολιτική υπό κατάρρευση, η Ελλάδα  είναι αποδυναμωμένη και καθηλωμένη από την στρατηγική της Γαλάζιας Πατρίδας. Και αντί να ξεκινήσει καμπάνια ώστε να ασκήσει πίεση στην Τρίπολη για προσφυγή στη Χάγη, καθώς οι συνθήκες ευνοούν τις ελληνικές θέσεις, παραμένει αμήχανη βιώνοντας μια νέα αναταραχή. 

Η CHEVRON ,  η Χάγη και η διπλωματία

 
Όπως είναι γνωστό πρόσφατα η ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε την εκδήλωση ενδιαφέροντος που είχε υποβάλλει η  αμερικανική Chevron. Η εκδήλωση ενδιαφέροντος αφορά στην παραχώρηση  των δικαιωμάτων  έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων   με την κωδική ονομασία «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2»,  που καλύπτουν και σημεία του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ ενδιαφέρεται και τα οικόπεδα νότια της Πελοποννήσου.

   Η σιωπή της Τρίπολης , σε συνδυασμό με δημόσιες δηλώσεις θριάμβου του αρμόδιου υπουργού Σταύρου  Παπασταύρου και το γεγονός ότι η  Chevron είναι ισχυρή αμερικανική εταιρεία δημιούργησε ένα κλίμα ενθουσιασμού, προφανώς αδικαιολόγητο. Μόλις όμως η Αθήνα προκήρυξε τον διαγωνισμό, η Λιβύη αντέδρασε  δηλαδή στον σωστό χρόνο και κατηγόρησε την Ελλάδα ότι παραβιάζει κυριαρχικά της δικαιώματα.  Είναι πιθανό και η αμερικανική εταιρεία και οι ΗΠΑ να ζητήσουν διάλογο μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών ή να προτείνει η ίδια ποσοστά συνεκμετάλλευσης των όποιων κοιτασμάτων. Πέραν του ότι αυτό είναι εντελώς έξω από κάθε λογική, είναι προφανές ότι δεν έχει την ισχύ ενός δικαστηρίου ή διακρατικών συμφωνιών. Θα αυτοκαταργηθούν τα κράτη για να γίνουν άκρως αμφιλεγόμενες συμφωνίες;

 Πέρα από την αντίδραση της Λιβύης στην οποία υπάρχουν αρκετές αντιφάσεις, το ζήτημα είναι ότι η απουσία διαλόγου μεταξύ των δύο χωρών, είναι εμφανής σε κάθε κίνηση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια. Η σχέση που ανέπτυξε η ελληνική κυβέρνηση με τον Χάφταρ , συντήρησε την  αδυναμία της Λιβύης να έχει ενιαία θέση και πολιτική, αλλά τώρα αυτή η εικόνα έχει ανατραπεί, μάλλον οριστικά.

H επίσκεψη του ΥΠΕΞ Γεραπετρίτη στην Λιβύη στις αρχές Ιουλίου, έχει αποδυναμωθεί πλήρως. Εκτός και αν η Αθήνα αποφασίσει να μπει δυναμικά στο παιχνίδι πιέζοντας αφόρητα την Λιβύη για προσφυγή στη Χάγη, παίρνοντας μαζί της την ΕΕ. Πέραν της διπλωματίας, επιβάλλεται μια πιεστική αναφορά στις αποφάσεις της επόμενης συνόδου κορυφής της ΕΕ, ώστε να αναγκαστεί η Λιβύη να προσέλθει. Μπορεί η πρόταση να απευθυνθεί και προς την Άγκυρα και δεν απαιτείται υποχρεωτικά συνυποσχετικό. Μπορούν οι τρείς χώρες να ζητήσουν από το Δικαστήριο να οριοθετήσει. Με τον τρόπο αυτό θα αχρηστευθεί μεγάλος μέρος του Τουρκολιβυκού συμφώνου.  
Είναι γνωστό πλέον ότι μετά την αποτυχία της κυβέρνησης Καραμανλή το 2009 να πετύχει συμφωνία οριοθέτησης , καθώς η Τρίπολη δεν δέχονταν καμία επήρεια της Γαύδου, η Λιβύη αμφισβητεί  τώρα και την επήρεια της Κρήτης . Η θέση της είναι βέβαια πέρα από κάθε λογική και πέρα από όσα είναι γνωστά και αποδεκτά ως διεθνές δίκαιο, ωστόσο τα κράτη διαπραγματεύονται. Να υπενθυμίσουμε ότι η συμφωνία Ελλάδας -Αιγύπτου για μερική οριοθέτηση δίνει μειωμένη επήρεια στην Κρήτη, κάτι που έχουν λάβει σοβαρά υπόψη τους, τόσο η Τουρκία, όσο και η Λιβύη. 
Ωστόσο η Λιβύη πριν από μερικούς μήνες ανακοίνωσε την έκδοση αδειών για έρευνες με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, κάτι που ωστόσο δεν αποδέχεται σε άλλες περιοχές, νότια της Κρήτης. Αυτές οι αντιφάσεις είναι εργαλεία που η Αθήνα μπορεί να αξιοποιήσει, αρκεί να ξυπνήσει….

Το σταυρόλεξο και η σιωπή της Αθήνας

Η αντίφαση αυτή είναι αποτέλεσμα των πολλαπλών προβλημάτων με την Ελλάδα, τις σχέσεις με την Τουρκία και την πολιτική της ΕΕ , οπότε αυτή την στιγμή, η chevron και όλοι οι παίχτες της περιοχής να βρίσκονται ενώπιον ενός πολιτικού σταυρολέξου που μόνο σοβαρές πολιτικές συνομιλίες και η προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης μπορούν να αντιμετωπίσουν και μάλιστα συνολικά και αποτελεσματικά. Η σιωπή της κυβέρνησης προβληματίζει. Η απόσυρση της στρατηγικής της Ελλάδας για επίλυση των διαφορών στη Χάγη και με την Τουρκία, είναι σημάδια αποσύνθεσης της εξωτερικής πολιτικής. Ιδιαίτερα προβληματίζει η σιωπή για την Λιβύη καθώς οι συνθήκες , σε αντίθεση με το Αιγαίο που είναι πιο δύσκολες, είναι ιδιαίτερα ευνοικές για τηΝ Ελλάδα. 

 Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας  στη Βουλή ανέφερε ότι η αντίδραση της Λιβύης ήταν αναμενόμενη από τη στιγμή που η Ελλάδα δεν διστάζει επί του πεδίου να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Πρόκειται για δηλώσεις χωρίς αντίκρισμα. Ο Έλληνας ΥΠΕΞ είπε ακόμη ότι  «είμαστε σε διάθεση να συζητήσουμε στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη, διότι έχει αντικείμενες ακτές σε σχέση με την Ελλάδα». Γιατί δεν υπάρχει καμία αναφορά στη Χάγη; γιατί πρέπει για μια ακόμη φορά, με μια ακόμη χώρα η Ελλάδα να σύρεται σε ατέρμονες συζητήσεις χωρίς αποτέλεσμα, δεδομένου ότι η Λιβύη προβάλλει ανεδαφικές αξιώσεις εδώ και δεκαετίες;

Λίγο πριν την αντίδραση της Λιβύης, η Τουρκία είχε καταθέσει  στην UNESCO του χάρτη με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Τουρκίας ο οποίος διχοτομεί το Αιγαίο και αφού είχε προηγηθεί ο ελληνικός χάρτης που εξαιρεί τα Δωδεκάνησα. 
Πρόκειται για διμέτωπο πρόβλημα, αλλά που έχει κοινό παρονομαστή, δεδομένης της επιρροής της Τουρκίας στην Λιβύη. Η διαρκής αδυναμία της Ελλάδας να αναλάβει πρωτοβουλίες επίλυσης των προβλημάτων προκαλεί προβλήματα που και αναμενόμενα είναι και με την πάροδο του χρόνου γίνονται όλο και πιο σύνθετα. Να σημειωθεί ότι παραλυσία επικρατεί και στην οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αλβανία .