Του Σωτήρη Σιδέρη

 Πως , πότε και με τι είδους συμφωνία μπορούν να γίνουν “κοινά επωφελείς κινήσεις” για την έρευνα και την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο σε μη οριοθετημένες ΑΟΖ; το μείζον αυτό θέμα που φέρεται να συζήτησαν οι Μητσοτάκης και Ερντογάν στην Αθήνα και οι μετέπειτα δηλώσεις του Τούρκου προέδρου προσφέρονται για δεύτερες αναγνώσεις(αν έχουν μεταδοθεί σωστά) ως προς το περιεχόμενο των συνομιλιών. Σημειώνεται ότι σε αυτή την τεράστια σε έκταση περιοχή δεν έχουν γίνει οριοθετήσεις ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ούτε με τρίτες χώρες, όπως μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.

Οπότε είναι εύλογη η απορία σε τι ακριβώς συνίσταται η “θετική προσέγγιση” του Έλληνα πρωθυπουργού, σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο.  Ο οποίος είπε επίσης ότι επανέφερε την ιδέα για Διάσκεψη των χωρών της περιοχής, ενώ στην Αθήνα επικρατεί σιγή. Οι δηλώσεις του Ερντογάν, όπως μεταδίδονται από την Άγκυρα δημιουργούν πλήθος ερωτημάτων που ζητούν απαντήσεις.   Επιπρόσθετα, η υπογραφή της Συμφωνίας των Αθηνών απενοχοποιεί την Τουρκία και ανοίγει ο δρόμος για την προμήθεια F-16  και άλλων αεροσκαφών γιατί πως είναι δυνατόν να είναι πειστική η Ελλάδα ότι απειλείται όταν υπογράφει τέτοιες συμφωνίες;.

Οι ανοιχτές σελίδες και πως κλείνουν...

Η φράση επίσης του Ερντογάν “ ας κλείσουμε αυτή τη σελίδα και ας το τελειώσουμε» σχετικά με τις αερομαχίες στο Αιγαίο, αν είναι ευχή, καλώς. Αν όχι προκύπτει ζήτημα. Γιατί η Τουρκία αμφισβητεί το νομικό καθεστώς του Αιγαίου, την ιδιοκτησία περίπου 180 νησιών και βραχονησίδων, τον εναέριο χώρο, το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων  κλπ.  Πράγματα δηλαδή που είναι αλληλένδετα. Έχει παραιτηθεί η Τουρκία από τις θέσεις αυτές; αν ναι, όλη η Ελλάδα καλωσορίζει την υπογραφή της Συμφωνίας των Αθηνών. Αν όχι ζητούνται εξηγήσεις, ζητούνται απαντήσεις στο πλήθος των ερωτημάτων που έχουν ανακύψει.

Κανείς λογικός άνθρωπος δεν απορρίπτει την συζήτηση για την ειρηνική επίλυση των διαφορών. Ούτε διαφωνεί κανείς με μορατόριουμ, με κόκκινες τηλεφωνικές γραμμές και με την αποφυγή ενεργειών που μπορούν να προκαλέσουν εντάσεις. Για παράδειγμα, κάθε φορά που ελληνικό ελικόπτερο πετάει προς το Αγαθονήσι οι Τούρκοι ζητούν από τους Έλληνες πιλότους να αλλάξουν πορεία γιατί , λένε, πετούν στον τουρκικό εναέριο χώρο. Θα σταματήσουν οι πτήσεις; Το πόσο ετεροβαρές είναι το κείμενο της Συμφωνίας των Αθηνών φαίνεται από τις νέες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου. Ωστόσο στην πράξη θα διαπιστωθεί και μάλιστα σύντομα τι ακριβώς εννοούν οι δύο πλευρές με το περιεχόμενο της Συμφωνίας.

Τα χωρικά ύδατα και η Διάσκεψη

Πέραν αυτών,  ο Ερντογάν είπε ότι για την ανατολική Μεσόγειο και τα  θέματα που αφορούν την έρευνα και εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου, αναζητούνται ευκαιρίες για κοινά επωφελείς κινήσεις. «Ο κ. Μητσοτάκης έχει θετική προσέγγιση ... Η στάση μας απέναντι στη δίκαιη κατανομή των φυσικών πόρων της περιοχής μας ήταν η ίδια από την αρχή» και «είναι δυνατή μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς κοινή αξιοποίηση στην ανατολική Μεσόγειο».
Εγείρονται εδώ πολλά θέματα. Αν η Ελλάδα δεν επεκτείνει, όπως έχει  νόμιμο δικαίωμα από το διεθνές δίκαιο, ,  τα χωρικά της ύδατα στην Κρήτη και το σύμπλεγμα νησιών, Ρόδος, Καστελλόριζο, Κάσος, Κάρπαθος, η ελληνική  κυριαρχία και κατ επέκταση η ΑΟΖ θα περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό. Αν όμως αποφασίσει να τα επεκτείνει,  η Τουρκία θα αντιδράσει και θα κατηγορήσει την Αθήνα για παραβίαση της Συμφωνίας των Αθηνών,  βγάζοντας έξω τον στόλο της. Τι έχει συμφωνήσει λοιπόν ο Μητσοτάκης; έχει δεσμευθεί για μη επέκταση των χωρικών υδάτων; γιατί όπως προκύπτει από τις δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου, ο Ερντογάν επέστρεψε στην Άγκυρα πολύ ικανοποιημένος από τα όσα συζητήθηκαν στην Αθήνα, ενώ στην ελληνική πρωτεύουσα συζητάμε σχεδόν αποκλειστικά για την ατμόσφαιρα των συνομιλιών και όχι για το περιεχόμενό τους.  

Και στις νέες δηλώσεις του ο Τούρκος πρόεδρος,  προφανώς με ικανοποίηση,  επανέλαβε αυτό που περιλαμβάνεται και στη Συμφωνία ότι δηλαδή οι δύο χώρες εκφράζουν τη βούληση να επιλύσουν τα μεταξύ τους προβλήματα χωρίς την παρέμβαση τρίτων. Αν εξαιρέσουμε τις ΗΠΑ που κάνουν το δικό τους παιχνίδι, η αναφορά αυτή, γίνεται για την ΕΕ. Η οποία σε πλήθος κειμένων έχει ζητήσει από Τουρκία να σέβεται την κυριαρχία της Ελλάδας, την έχει επικρίνει για τις πτήσεις αεροσκαφών πάνω  από ελληνικά νησιά κλπ. Κατά συνέπεια, ανοίγει ο δρόμος για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης χωρίς η κυβέρνηση Μητσοτάκη να θέτει τον παραμικρό όρο.

Εν κατακλείδι, υπάρχουν ζητήματα προς διερεύνηση και προς συζήτηση. Μια Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι αρνητική εξέλιξη, κάθε άλλο. Την είχε απορρίψει ο Νίκος Δένδιας ως ΥΠΕΞ, όπως επίσης αναδιπλώθηκε πλήρως , ενώ δήλωνε έτοιμος ως προς την επέκταση των χωρικών υδάτων στην Κρήτη. Υπάρχει αλλαγή πολιτικής; προφανώς ναι. Και ως προς την ευρωπαική πορεία της Τουρκίας και ως προς το περιχεόμενο των ελληνοτουρκικών συνομιλιών που αναβαθμίζονται στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και ως προς την ελληνική οπτική για την Ανατολική Μεσόγειο.
Και σίγουρα, το μόνο που δεν απασχολεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι η προσφυγή στη Χάγη. Διμερής διάλογος εκτός του πλαισίου της ΕΕ, ενδεχομένως παραίτηση της χώρας από σειρά θέσεων , κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο και μπίζνες… Ίσως το κύριο που ενδιαφέρει τον πρωθυπουργό….