Του Σωτήρη Σιδέρη

Τους τελευταίους μήνες και κυρίως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχει καταγραφεί μεγάλη αύξηση της κινητικότητας με επίκεντρο την πορεία των δυτικών βαλκανίων προς την ΕΕ.  Η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής ΕΕ -δυτικών βαλκανίων στις 6 Δεκεμβρίου στα Τίρανα, τείνει να εξελιχθεί σε ένα άνευ προηγουμένου βατερλό καθώς τίποτα δεν προμηνύει κάποια σημαντική πρόοδο πέρα από τις γνωστές και περιττές πλέον διακηρύξεις. Ταυτόχρονα μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου ανταλλάσσονται βαριές κουβέντες με το Βελιγράδι να δηλώνει ότι δεν θα παραστεί στη Σύνοδο, ενώ μεταξύ Ελλάδας- Αλβανίας ενισχύεται η καχυποψία, καθώς δεν καταγράφεται ούτε μια λέξη προόδου στις διμερείς εκκρεμότητες, ενώ η Βόρεια Μακεδονία βρίσκεται σε τέλμα. Γενικότερα η προοπτική ανάπτυξης της περιοχής, εκδημοκρατισμού και εκσυγχρονισμού των κρατών  είναι καχεκτική και σε αυτό το κλίμα οι εθνικισμοί βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν.  Είναι αδιέξοδη αυτή η κατάσταση;

Οι όψεις της κρίσης

Αν διαβάσει κάποιος τις δηλώσεις του Σέρβου προέδρου Βούτσιτς πριν από λίγες ημέρες θα νομίσει ότι το Βελιγράδι βρίσκεται στα πρόθυρα πολέμου με το Κοσσυφοπέδιο.  Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι κανείς Σέρβος δεν θα παραστεί στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων που θα πραγματοποιηθεί στα Τίρανα στις 6 Δεκεμβρίου και αποκάλεσε τον πρωθυπουργό του Κοσσυφοπεδίου Άλμπιν Κούρτι «τρομοκρατικό απόβρασμα». Αιτία ο διορισμός του Ράσιτς ενός Σέρβου επικεφαλής υπουργείου που δεν προέρχεται από τη “Σερβική λίστα”, δηλαδή δεν έχει την έγκριση του Βελιγραδίου, άρα δεν αναγνωρίζεται. Η εξέλιξη αυτή, έρχεται μετά την παραίτηση όλων των μελών του κόμματος «Σερβική Λίστα» από τις εντολές τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πολιτική της Πρίστινα σχετικά με τις πινακίδες κυκλοφορίας.

Η επίθεση όμως του Βελιγραδίου αφορούσε και την ΕΕ καθώς εκτιμάται ότι πίσω από αυτή την απόφαση βρίσκονται οι Βρυξέλλες, γι αυτό και αποφασίστηκε το μποϊκοτάζ τη Συνόδου Κορυφής.
Με το πρόβλημα του Κοσσυφοπεδίου ανοιχτό, με την ευρωπαική προοπτική των δυτικών βαλκανίων αρνητική, με τις τοπικές διενέξεις να ενισχύονται, το βάρος της ευθύνης πέφτει στην ΕΕ. Που απογοητεύει με οτιδήποτε  καταπιάνεται . Η ΕΕ εκβιάζει καιρό τώρα τη Σερβία για υποχωρήσεις στις σχέσεις με την Πρίστινα με αντάλλαγμα την ευρωπαική της προοπτική. Ταυτόχρονα πιέζει το Βελιγράδι για εναρμόνιση με τις πολιτικές της ΕΕ έναντι της Μόσχας, κάτι που αρνείται η Σερβία, καθώς έχει συχνά βοήθεια από την Ρωσία, έναντι εκβιασμών από τις Βρυξέλλες.
Το οικοδόμημα τρίζει γενικότερα. Ούτε η ΕΕ έχει πολιτική ενέργεια για να προσφέρει όραμα, να προωθήσει πολιτικές και να αποτελέσει στήριγμα για τους λαούς της περιοχής. Από Σύνοδο σε Σύνοδο τα πράγματα μοιάζουν ακίνητα αν δεν χειροτερεύουν. Η Αλβανία του Έντι Ράμα προσπαθεί να καλύψει την διπλωματική ανεπάρκεια της Ελλάδας και να πλασαριστεί ως παράγοντας στην περιοχή.  Η συνάντηση Δένδια με την ομόλογό του της Αλβανίας  Τσάκα, ήταν απλά μια επανάληψη του διαρκούς εμπαιγμού της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής από τα Τίρανα. Ούτε συνυποσχετικό, ούτε οδικός χάρτης, ούτε καν βούληση για συνομιλίες.
Η Αθήνα με πλήρως υποβαθμισμένη την βαλκανική πολιτική της απλά παρατηρεί, υπογράφει , συμμετέχει όπως συμμετέχει, δεν έχει πλέον δική της φωνή. Δεν είναι σε θέση να διαμεσολαβήσει ούτε στα δυτικά βαλκάνια, ούτε μπορεί να ηγηθεί μιας καλύτερης πολιτικής στην ΕΕ. Περιμένει όπως πάντα τις ΗΠΑ ή τις μεγάλες ευρωπαικές χώρες απλά για να ακολουθήσει. Όσο η περιοχή δεν βρίσκει προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον, τόσο περισσότερο θα αποσταθεροποιείται .

Οι λαοί της περιοχής, αισθάνονται απογοήτευση και ουσιαστικά αντιλαμβάνονται ότι είναι πιόνια στην σκακιέρα των μεγάλων δυνάμεων. Όταν οξύνεται η ρωσική πολιτική στην περιοχή, η ΕΕ τρέχει, αλλά δεν κάνει κανένα ουσιαστικό βήμα.  Σε κάθε περίπτωση , ίσως η Σύνοδος των Τιράνων αποβεί καθοριστική, με την έννοια ότι περαιτέρω ακινησία μπορεί να οξύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, ενώ αντίθετα, ένα πρακτικό άμεσο και χειροπιαστό αποτέλεσμα μπορεί να διορθώσει την εικόνα . Εν αναμονή...