Του Σωτήρη Σιδέρη

Την στιγμή που διπλωμάτες από την Σουηδία και την Φινλανδία ετοιμάζονταν να μεταβούν στην Άγκυρα για να καλοπιάσουν τον Ερντογάν και να άρει το βέτο για την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, ο Τούρκος πρόεδρος τους κάλεσε “να μην μπουν στον κόπο” να κάνουν το ταξίδι, γιατί το βέτο ισχύει. Με απλά λόγια οι παρασκηνιακές συζητήσεις δεν ήταν ικανοποιητικές ως προς τα ανταλλάγματα που ζητά, οπότε τα ντεσιμπέλ ανεβαίνουν. Η ρίζα όμως του προβλήματος δεν είναι στο τι συμβαίνει σήμερα, αλλά στο τι συμβαίνει χρόνια τώρα . Η πολιτική κατευνασμού της Τουρκίας και  διαρκούς ανοχής στον αυταρχισμό , τις παραβιάσεις του κράτους δικαίου, στις διώξεις των αντιπάλων του και την αποσταθεροποιητική πολιτική που ακολουθεί στην Ανατολική Μεσόγειο , είναι το πρόβλημα. Αντί λοιπόν να είναι η ΕΕ, οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και ξεχωριστά πολλές χώρες της Δύσης που επί χρόνια έπρεπε να θέτουν όρους στην Τουρκία, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η μεγάλη πρόκληση όμως τώρα αρχίζει.

Χορεύοντας με τη Δύση

Εδώ και πολλά χρόνια επί ηγεσίας Ερντογάν η Τουρκία έχει προκαλέσει πολλές φορές τη Δύση. Πότε με την θεοκρατική του πολιτική, πότε με τις απειλές και τις αυθαιρεσίες στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, πότε με το μεταναστευτικό, πότε με τις επιθέσεις κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ, της Γαλλίας και φυσικά της Ελλάδας. Φυσικά με την κατοχή εδάφους στο Ιράκ και την Συρία, αλλά και με την εμπλοκή της στην κρίση της Λιβύης και τις σχέσεις με την Ρωσία.

Σε όλα αυτά, η ΕΕ που σέρνει τον χορό των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, δεν τόλμησε ποτέ να κάνει ένα βήμα παραπάνω. Και αντί να είναι η ΕΕ που θέτει ζήτημα κουρδικού , αναγνωρίζοντας το δικαίωμά τους να έχουν το δικό τους κράτος, κάνουν ακριβώς το αντίθετο.  Μια και μόνη δήλωση για τους Κούρδους είναι ικανή να κάνει την Τουρκία να τρέχει και να μην φθάνει. Αλλά πέραν του Ατλαντικού έχουν άλλα σχέδια. Υποκύπτουν συχνά στους εκβιασμούς της Τουρκίας, θεωρώντας τις κουρδικές οργανώσεις το ΡΚΚ και τον συριακό κλάδο ως τρομοκρατικές, ενώ για παράδειγμα θεωρούσε τον αλβανικό UCK ως απελευθερωτική οργάνωση.
Με τα χρόνια η ανοχή έγινε θεσμική πολιτική και η Τουρκία που ξέρει πολύ καλά να χειρίζεται τα συμφέροντά της, βγαίνει πλέον  από πάνω. Εκβιάζει συχνά, πότε με το μεταναστευτικό, πότε στην Συρία ή την Λιβύη και το Αιγαίο, πότε με τη Μόσχα.

Στοιχεία ενδοτικής πολιτικής

Λίγο πριν από τις εκλογές του 2019 ήταν στο τραπέζι οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας με πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα. Γίνονται οι εκλογές και ο Μητσοτάκης τις αποσύρει από το τραπέζι αλλάζοντας πολιτική. Είναι πλέον γεγονός ότι όση καλή πρόθεση και αν έχει κάποιος δεν μπορεί παρά να θεωρήσει ως ενδοτική την στάση του πρωθυπουργού. Ακόμη και αν κάποιες χώρες στην ΕΕ δεν ήθελαν να επιβληθούν κυρώσεις, που σημειωτέον είχαν καταγραφεί σε αλλεπάλληλες αποφάσεις συνόδων κορυφής, είχε υποχρέωση να ζητήσει ανταλλάγματα και από την Τουρκία και από την ΕΕ. Να κάνει δηλαδή το αυτονόητο και να διασφαλίσει ηρεμία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, να ενισχύσει την διπλωματία και τον διάλογο. Τίποτα δεν έκανε και έκτοτε η Άγκυρα απογείωσε κυριολεκτικά την επιθετικότητά της με κορύφωση το δραματικό καλοκαίρι του 2020 με το Ουρούτς Ρέις να κάνει σουρωτήρι τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Η κατάσταση έχει μεγάλο διπλωματικό ενδιαφέρον. Αν η Σουηδία και η Φινλανδία που φιλοξενούν κουρδικές οργανώσεις στο έδαφός τους αλλάξουν στάση και υποχωρήσουν, η Τουρκία θα απογειώσει την επιθετικότητά της και τον ρόλο του άριστου σκακιστή.
Σίγουρα οι εξελίξεις θα διαμορφωθούν μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης Μητσοτάκη στις ΗΠΑ καθώς ο Ερντογάν περιμένει ειδήσεις για τα F-16 και άλλα θέματα. Προκαλεί αίσθηση πάντως ο τρόπος που το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει τον ίδιο του τον εαυτό. Δηλαδή θεωρεί δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες θα διαπραγματευθούν με την Άγκυρα, οπότε , σε κάθε περίπτωση η κατάληξή τους ίσως πονέσει την Ελλάδα. Αλλά και η Ελλάδα. Κανείς ποτέ δεν κέρδισε τίποτα σε συνθήκες διαρκούς υποτέλειας...