του Σωτήρη Σιδέρη

Όσο ένα μέρος του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ θέλει να οδηγήσει την Τουρκία, με το καλό ή με το άγριο και πάλι στο δυτικό στρατόπεδο, άλλο τόσο , ένα άλλο τμήμα θεωρεί ότι οι ιστορικές και με στρατηγικό δογματισμό σχέσεις των δύο χωρών, έχουν κάνει τον κύκλο τους και τώρα καταρρέουν. Υπό αυτό το πρίσμα, σειρά πρωτοβουλιών της Ουάσιγκτον τις τελευταίες ώρες, από την ταξιδιωτική οδηγία μέχρι την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων, δημιουργούν την αίσθηση μιας πολυδιάστατης πολιορκίας της Τουρκίας, προκαλώντας ήδη σοβαρά προβλήματα στο καθεστώς Ερντογάν. Οι  ΗΠΑ σίγουρα θέλουν την Τουρκία υπό την επιρροή τους, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει με τον Ερντογάν πρόεδρο. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Μπάϊντεν ίσως πιέζει αφόρητα την Τουρκία , με στόχο να κλονίσει τον Τούρκο πρόεδρο και με ένα μείγμα οικονομικών κρίσεων , διπλωματικής πίεσης και ηθικής καταγγελίας , να τον ωθήσει  στην πτώση μέσω της πολιτικής του συντριβής και όχι με πραξικόπημα.

Το ζήτημα είναι αν η ραγδαία,  όπως όλα δείχνουν κλιμάκωση, θα συνοδευθεί από μια νέα στρατηγική των ΗΠΑ έναντι της Άγκυρας. Η σκληρή ταξιδιωτική οδηγία που είχε και πολιτικό περιεχόμενο καθώς αγγίζει ζητήματα δημοκρατίας, η τελική αποβολή από το πρόγραμμα για τα F-35, η επικείμενη αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων, οι κυρώσεις για τους S-400 δημιουργούν πρωτοφανή ένταση και ανοίγουν το δρόμο για πολιτικές εξελίξεις στην Άγκυρα. Η Ελλάδα  πρέπει να μελετήσει και να διαβάσει σωστά τις εξελίξεις για να μην βρεθεί στο μάτι του κυκλώνα. Στην γεωπολιτική, το ένα κενό το γεμίζει κάποιος άλλος, αν μπορεί…
       

Μαύρα σύννεφα στον ορίζοντα

Την Τετάρτη 21 Απριλίου έγινε γνωστή η ταξιδιωτική οδηγία του  State Department, η οποία, μεταξύ άλλων περιέχει μια πρωτόγνωρη για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις αναφορά στον κίνδυνο σύλληψης Αμερικανών πολιτών σε τουρκικό έδαφος ανά πάσα στιγμή και για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας χωρίς στοιχεία. Σημειώνεται ότι , τα αμερικανικά ΜΜΕ την Πέμπτη το πρωί 22 Απριλίου, αναφέρονται στην προγραμματιζόμενη επίσημη αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων από τον Τζο Μπάιντεν το Σάββατο 24 Απριλίου. Ταυτόχρονα , κορυφαία, όσο και συστημικά ΜΜΕ όπως  η Wall Street Journal, προαναγγέλλει την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων , ενώ σε πρωτοσέλιδο δημοσίευμα οι New York Times, αναφέρονται στη  σημασία της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων και τις επιπτώσεις που θα έχει μια τέτοια ενέργεια στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Στο ίδιο κλίμα εντάσσεται προφανώς συνδυασμένα η απόφαση  του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας, η οποία αποτυπώνεται στην επιστολή που στάλθηκε στην Άγκυρα,  ότι η  αναδιάρθρωση του προγράμματος παραγωγής των αεροσκαφών F-35,  δεν περιλαμβάνει την Τουρκία . Η οικονομική κρίση είναι ένας ακόμη παράγοντας που αν συνδυαστεί με την επικείμενη έναρξη της δίκης για την Τράπεζα Χαλκ, όπου εμπλέκεται η οικογένεια του Ερντογάν σε λαθρεμπόριο με το Ιράν,  τότε το μείγμα είναι όνττως εκρηκτικό.
       

Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι

Στο παρασκήνιο φαίνεται ότι επανέρχεται και το θέμα που είχε θέσει η Αίγυπτος στον Τραμπ, να χαρακτηριστούν δηλαδή οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι τρομοκρατική οργάνωση. Σημειώνεται ότι μετά την εκλογή Μόρσι  το 2012 στην Αίγυπτο και το συνακόλουθο πραξικόπημα του Σίσι, οδήγησε την εν λόγω οργάνωση που δρούσε στην ευρύτερη περιοχή από το 1920 και τα τελευταία χρόνια τέθηκε από την σκέπη του Ερντογάν . Έκτοτε Σίσι –Ερντογάν έχουν κακές σχέσεις καθώς ο Αιγύπτιος πρόεδρος θεωρεί ότι ο Ερντογάν μέσω των Αδελφών Μουσουλμάνων ήθελε να θέσει υπό τον έλεγχό του την Αίγυπτο. Στην Αίγυπτο χαρακτηρίστηκαν τρομοκρατική οργάνωση από το  2013. Ο Σίσι ζήτησε από τον Τραμπ να κάνει το ίδιο, αλλά ο  πρώην Αμερικανός πρόεδρος υποχώρησε για χάρη του Ερντογάν. Η  συγκεκριμένη οργάνωση έκτοτε αποδυναμώνεται διαρκώς , αλλά αν ο Μπάιντεν κάνει ένα τέτοιο βήμα, οι επιπτώσεις στην στρατηγική του Τούρκου προέδρου στην περιοχή θα είναι καταλυτικά εις βάρος του.
       

Ο ρόλος της Ελλάδας

Είναι αμφίβολο αν η ελληνική κυβέρνηση διαθέτει  καλή πληροφόρηση για τις κατευθύνσεις των ΗΠΑ έναντι της Τουρκίας. Λογικά οι ΗΠΑ , αν συνεχίσουν και τελικά εφαρμόσουν όλα τα προαναφερθέντα μέτρα θα πρέπει να αναδείξουν τον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή.  Κάτι που γίνεται με νέες βάσεις, αλλά ο πολιτικός ρόλος της χώρας μας είναι στο ναδίρ. Η Ελλάδα όμως δεν είναι τυχοδιωκτικό κράτος, ούτε μπορεί να γίνει εύκολα, όσο και αν ορισμένοι στην κυβέρνηση δεν έχουν πρόβλημα. Εκ των πραγμάτων λοιπόν η Ελλάδα δεν μπορεί να διαδραματίσει παρεμβατικό ρόλο στην περιοχή, αυτό ήδη κάνουν σε μεγάλο βαθμό, η Αίγυπτος και το Ισραήλ και οι άξονες που δημιουργούν με άλλα αραβικά κράτη. Η κυβέρνηση ακολουθεί μια μάλλον τυφλή πολιτική αξόνων και στο πλαίσιο αυτό συνεργάζεται με το απολιθωμένο θεοκρατικό σύστημα της Σαουδικής Αραβίας, τα ΗΑΕ, το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Ούτε η φημολογούμενη αποστολή ελληνικών δυνάμεων στο Μαλί, κάτι που θέλουν οι Γάλλοι μπορεί να προσδώσει μια νέα ταυτότητα στην Ελλάδα, γιατί σε κάθε περίπτωση είναι μια χώρα ουραγός και δεν πρωτοπορεί. Και όλα αυτά δεν ενισχύουν ούτε την εθνική ασφάλεια, ούτε αναδεικνύουν κάποιον κομβικό ρόλο της χώρας, καθώς απλά εντάσσεται σε σχέδια άλλων χωρών

Η Ελλάδα πρέπει να παρακολουθήσει στενά τις εξελίξεις μεταξύ ΗΠΑ –Τουρκίας, αναβαθμίσει τις διπλωματικές επαφές με την Ουάσιγκτον, να αντικατασταθεί άμεσα η πρέσβης Παπαδοπούλου από την αμερικανική πρωτεύουσα και να σταλεί εκεί ένας ικανός διπλωμάτης που να μπορεί να διαβάζει σωστά τις εξελίξεις και κυρίως η Ελλάδα να αποσαφηνίσει το περιεχόμενο της Αμυντικής  Συνεργασίας  και να το εντάξει και σε ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο. Δηλαδή να αποφύγει να καταστεί τυχοδιωκτική χώρα , να ενισχύσει την άμυνά της και να έχει έναν ουσιαστικό διπλωματικό ρόλο στην περιοχή, προωθώντας όχι πολιτικές αξόνων , αλλά πολιτικές συνεργασίας και διαμεσολάβησης σε δευτερεύοντα ρόλο σίγουρα, αλλά κομβικό.