Του Σωτήρη Σιδέρη


Με επιθετικές κινήσεις που  εκθέτουν  τη γερμανική Ευρώπη και την  κατευναστική διπλωματία, η Τουρκία, αφού διασφάλισε σε επίπεδο συνόδων κορυφής ότι έρχεται με ταχύτητα η θετική ατζέντα, επιστρέφει τώρα στην στρατιωτικοποίηση της εξωτερικής της πολιτικής, Την υπογραφή αυτής της πολιτικής όμως,  την έθεσε η ελληνική κυβέρνηση, απέχοντας ουσιαστικά από κάθε διαπραγμάτευση είτε  υποχωρώντας άτακτα   σε πιέσεις του Βερολίνου, είτε σε απειλές της Άγκυρας. Και τώρα πότε στο Αιγαίο, πότε στην Ανατολική Μεσόγειο,  ειδικότερα ίσως στην Κύπρο, θα αυξομειώνει την ένταση, ανάλογα με τις διαθέσεις του Ερντογάν και τα εσωτερικά του προβλήματα, αλλά και το διεθνές κλίμα.

Αν η ΕΕ ήθελε, μπορούσε να καθηλώσει την Τουρκία και να την οδηγήσει σε  υποχώρηση. Αλλά αυτό δεν πρόκειται να συμβεί ,καθώς μιλάμε για μια Ευρώπη των επιχειρήσεων και όχι της πολιτικής, μια ΕΕ σε παρακμή που αδυνατεί να εξασφαλίσει ομαλή ροή εμβολίων, πόσο μάλλον να ασκήσει  πολιτική κύρους. Η Τουρκία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή , οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά. Η Γαλάζια Πατρίδα έχει προβλήματα, γι αυτό, ας μην επιτρέψει η Ελλάδα να στηριχθεί  η Τουρκία, εις βάρος των εθνικών συμφερόντων.

Ένα πολύπλοκο παιχνίδι στήθηκε τις τελευταίες ημέρες και το οποίο  θα έχουμε ενώπιό μας αρκετές εβδομάδες, τουλάχιστον μέχρι τη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου.  Όλα ξεκίνησαν από τη σύνοδο κορυφής της 25ης Μαρτίου, συνεχίζονται με την επίσκεψη της προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλας φον ντερ Λάϊεν στην Τουρκία που θα συνοδεύεται από τον ύπατο εκπρόσωπο για την εξωτερική πολιτική Μπορέλ και τον πρόεδρο του Συμβουλίου Μισέλ. Ένα ταξίδι που δεν έπρεπε καν να γίνει, ή αν γίνονταν να υπήρχαν όροι και προυποθέσεις. Όσο η ηγεσία της ΕΕ αδυνατεί να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο έναντι μας χώρας που τυπικά ακόμη είναι υποψήφια προς ένταξη και κατηγορείται για δικτατορία και για παραβατική συμπεριφορά, τίποτα θετικό δεν θα προκύψει. Μάλλον επιβραβεύεται ο Ερντογάν το σύστημά του.
Όμως το παράδοξο είναι ότι η Τουρκία επανήλθε στο Αιγαίο με κινήσεις στο μεταναστευτικό, την στιγμή που διεκδικεί χρήματα και στήριξη από την ΕΕ και βρίσκεται στο τραπέζι η επέκταση της συμφωνίας του 2016..

Η γερμανοτουρκική άτυπη συμφωνία που ωστόσο φαίνεται ότι στην πράξη προωθείται ,  είναι ένα τεράστιο χαστούκι στην ελληνική εξωτερική πολιτική που εξακολουθεί να έχει ρόλο παθητικού θεατή. Έχουμε επισημάνει πολλές φορές ότι είναι αδιανόητο η Γερμανία να διαπραγματεύεται διμερώς τι θα συμβεί στα ελληνικά νησιά, με το άσυλο και την χρηματοδότηση της Τουρκία, όπως για την επέκταση της συμφωνίας του 2016 ερήμην της Ελλάδας. Όσο αδιανόητο και αν φαίνεται η ελληνική κυβέρνηση είναι αυτή που φέρει την ευθύνη. Γιατί η άνευ όρων παράδοση στο Βερολίνο ή στον Μπορέλ σοβαρών πτυχών ζητημάτων εθνικής ασφάλειας είναι ανεπίτρεπτη και ταπεινωτική.
Ως προς το Αιγαίο και την προώθηση μεταναστών προφανώς η Τουρκία ,   εκβιάζει. Αν όμως στην συμφωνία συμπεριλαμβάνονταν η υποχρέωση της Άγκυρας να παίρνει πίσω μετανάστες δεν θα έκανε αυτές τις κινήσεις. Η εξαίρεση των νησιών από επιστροφές είναι δώρο της Ελλάδας στη Γερμανία και της Γερμανίας στην Τουρκία και όσο δεν ρυθμίζεται , το μέτωπο του Αιγαίου θα είναι πάντα ανοιχτό σε κάθε είδους εκβιασμό. Ως  προς την Ανατολική Μεσόγειο, η ανακοίνωση της Άγκυρας ότι θα επιστρέψει το Γιαβούζ αν και ερμηνεύθηκε ως κίνηση ενόψει της πενταμερούς για το Κυπριακό, θα πρέπει πρώτα να περιμένουμε  αν θα επιβεβαιωθεί και αν ναι, να δούμε τι κινήσεις αποτροπής θα κάνει η ελληνική κυβέρνηση ,  κυρίως μέσω των ΗΠΑ και της ΕΕ. Αν δηλαδή θα κινηθεί και προς τις περιοχές που καλύπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο καθώς η επίσκεψη Μητσοτάκη στην Λιβύη, προκαλεί την αντίδραση της Τουρκίας.

Σε κάθε περίπτωση η ελληνική κυβέρνηση έχει πάρει προ πολλού αποφάσεις ως προς το τι διαπραγματεύεται και τι όχι. Ο πρωθυπουργός ουσιαστικά ,  όχι ακόμη τυπικά, έχει παραιτηθεί από την διαπραγμάτευση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού με την μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο. Έχει παραιτηθεί από τις ευθύνες της για την στήριξη και την ασφάλεια της Κύπρου. Έχει παραιτηθεί από μια στρατηγική στρατιωτικής αποτροπής.  Δεν διαπραγματεύεται το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων που πλέον δεν περνούν από την Ελλάδα, όπως ήταν το δόγμα μέχρι και την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και είχε σημαντικό θετικό ρόλο η υπηρεσιακή πυραμίδα του υπουργείου Εξωτερικών. Ο πρωθυπουργός είναι απών από την επιρροή του και προς το ΥΠΕΞ και προς τα διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων για την Τουρκία.
         

Συζήτηση σε λάθος βάση

Η τακτική της Γερμανίας , μέσω της ΕΕ είναι απλή. Στην αρχή, όταν τα πράγματα είναι οξυμένα, θέτει υποτίθεται σκληρούς όρους στην Τουρκία. Τους παγώνει αμέσως μετά και σε ένα επόμενο στάδιο, τους εξουδετερώνει. Είναι πλασματική η συζήτηση περί θετικής ή αρνητικής ατζέντας , περί καρότου και μαστιγίου προς την Τουρκία και η Αθήνα οφείλει να αλλάξει αυτό το πλαίσιο, Η πραγματική συζήτηση είναι μία: απόλυτη συμμόρφωση της Τουρκίας με τους κανόνες διεθνούς δικαίου, καλής γειτονίας και προσήλωση στην συνθήκη της Λωζάννης , αλλά  και τους όρους που θέτει η ΕΕ για όλα τα υποψήφια προς ένταξη κράτη. Κάθε εκτροπή με τη μορφή θετικής  ή άλλης ατζέντας είναι υπονόμευση των πάγιων κανόνων της ΕΕ και από το σημείο αυτό αρχίζει το ανατολίτικο παζάρι με την σημερινή άθλια πολιτική εικόνα και της ΕΕ και της ελληνικής κυβέρνησης.

Ας σημειωθεί ότι η ΕΕ απαιτεί από τα βαλκανικά κράτη, την Σερβία, την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία , να ευθυγραμμίζονται με τις θέσεις της ΕΕ για ζητήματα διεθνούς πολιτικής. Η Τουρκία εξαιρείται. Η επίσκεψη των αξιωματούχων της ΕΕ στην Τουρκία, υπό αυτό το πρίσμα, ενδέχεται να είναι η ταφόπλακα της πολυετούς τακτικής της χώρας να κοινοτικοποιεί σοβαρά προβλήματα ασφάλειας και να θέτει όρους για την πρόοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Εν αναμονή…