Του Σωτήρη Σιδέρη


 Αν δεν υπάρξει δραστική διαμεσολάβηση και ανατροπή των δεδομένων, κάθε ημέρα και ώρα που περνά  θα φέρνει πιο κοντά μια σύγκρουση Ελλάδας –Τουρκίας. Η Τουρκία επιχειρεί ,  να ανατρέψει με στρατιωτικά μέσα τα νέα δεδομένα στην ανατολική Μεσόγειο και να σύρει την Ελλάδα υπό δυσμενείς όρους , όχι μόνο σε διμερή διαπραγμάτευση, αλλά σε επαναδιαπραγμάτευση και της συμφωνίας  με την Αίγυπτο και στην συνέχεια , όλες μαζί οι χώρες να διαπραγματευθούν σε νέα βάση. Κάτι που μοιάζει αδύνατο να πετύχει. Αυτό υπονοούσε προφανώς ο Ερντογάν με την δήλωσή του το βράδυ της 10ης Αυγούστου, αμέσως μετά  την συνεδρίαση του υπουργικού του συμβουλίου όταν  κάλεσε τις χώρες της Μεσογείου να συνεργαστούν για την εξεύρεση μιας «αποδεκτής φόρμουλας που θα προστατεύει τα δικαιώματα όλων».   Ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση   έπρεπε ήδη να έχει ανταποκριθεί στην πρόταση Ερντογάν και να προτείνει  πολυμερή διαπραγμάτευση ή συνολική προσφυγή στη Χάγη σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης και επιστροφής στη διπλωματία.

Η Τουρκία με το δόγμα της «εξαφάνιζε» επί χρόνια από κάθε διαπραγμάτευση την Κρήτη, την Ρόδο , το Καστελλόριζο και τα άλλα νησιά , ακόμη και την Κύπρο, ζητώντας από την Αίγυπτο να κάνουν μαζί οριοθέτηση και να κυριαρχήσει στη Μεσόγειο. Αυτή η αποτυχία κλονίζει το δόγμα της, αλλά την κάνει πιο επιθετική.

 Η Ελλάδα, αν εξαιρεθούν οι ανοησίες ότι το Ουρούτς Ρέις δεν μπορεί να κάνει αξιόπιστες έρευνες εξαιτίας του έντονου θορύβου των πολεμικών πλοίων που πλέουν γύρω του , πρέπει να δηλώσει τις προθέσεις της και είναι γεγονός ότι οι ώρες είναι κρίσιμες. Γιατί οι Τούρκοι  αδιαφορούν για τις σεισμικές έρευνες , το θέμα είναι η εικόνα του πλοίου τους εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η πρόθεση της Αθήνας να αποφύγει πάση θυσία το επεισόδιο είναι προφανής.  Ίσως είναι και η ώρα της Αιγύπτου να εμπλακεί.

       

Όλο το παρασκήνιο

Η Τουρκία εμφανίζεται οργισμένη και κατηγορεί την Ελλάδα για αναξιοπιστία  όταν δηλώνει ότι επαναφέρει το στρατιωτικό σκηνικό επειδή η Ελλάδα έσπασε την συμφωνία του Βερολίνου.  Ίσως έχει δίκιο, όχι απόλυτο , αλλά η αλλαγή σκηνικού δεν μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητη την Ελλάδα, όταν ήδη η Τουρκία κράδαινε το τουρκολιβυκό σύμφωνο.  Σύμφωνα με αξιόπιστες διπλωματικές πηγές, υπήρχε μια συμφωνία για μορατόριουμ ερευνών και για αποφυγή μονομερών ενεργειών. Στην πορεία προέκυψε η αλλαγή της στάσης  της Αιγύπτου που για δικούς της λόγους και μάλιστα με επείγουσα διαδικασία, ζήτησε από τον ΥΠΕΞ Νίκο Δένδια να επισπευστεί η υπογραφή για την οριοθέτηση της ΑΟΖ.  
Στο Κάϊρο επικρατούσε έντονο κλίμα δυσφορίας κατά της Τουρκίας, έγιναν πολλές συσκέψεις κορυφής και κατά μία πληροφορία η Τουρκία προσπάθησε ίσως αρκετά προκλητικά να προσεγγίσει την Αίγυπτο που αντί να αμβλύνει το κλίμα , το επιδείνωσε και ο Σίσι επιτάχυνε τις εξελίξεις. Προφανώς το Κάιρο ήθελε να πλήξει την τουρκική αλαζονεία έχοντας το βλέμμα και στην Λιβύη.
 Η ελληνική κυβέρνηση , όπως ήδη έχει ανακοινώσει ενημέρωσε το Βερολίνο ότι επίκειται η συμφωνία με την Αίγυπτο. Η γερμανική κυβέρνηση απάντησε στην Αθήνα ότι καλό θα ήταν να ενημερωθεί και η Τουρκία, πράγμα που η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε να κάνει. Σίγουρα όμως το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών ή η Καγκελαρία ενημέρωσαν την Τουρκία η οποία απλά περίμενε τις εξελίξεις. Και όταν η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν την συμφωνία κατήγγειλε την ελληνική κυβέρνηση , καταγγελία που η Αθήνα απέρριψε απαντώντας ότι δεν υπήρξε καμία τέτοια συμφωνία για να παραβιαστεί.
Αυτοί ήταν οι λόγοι για τους οποίους το Βερολίνο αρνήθηκε να τοποθετηθεί για την συμφωνία Ελλάδας –Αιγύπτου, τηρώντας ίσες αποστάσεις προκειμένου να διατηρήσει τον ρόλο του διαπραγματευτή στα πιο δύσκολα.


           

Ανατροπή όρων

Η Τουρκία εκτιμά ότι η στρατιωτική πίεση μπορεί να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Καταγγέλλοντας διπλωματικά και πιέζοντας στρατιωτικά πιστεύει ότι θα αντιστρέψει την πίεση και θα την στρέψει κατά της Ελλάδας με την ελπίδα ότι θα γίνουν διαπραγματεύσεις από μηδενική βάση. Από την τριμερή του Βερολίνου και επειδή ήταν φανερό ότι η Τουρκία προσπαθούσε να επιβάλλει μια νέα Βέρνη, πάγωμα ερευνών και μονομερών ενεργειών, είχαμε επισημάνει ότι η Αθήνα έπρεπε να απαιτήσει ακύρωση της συμφωνίας με την Λιβύη για να μπλοκάρει το σχέδιο της Τουρκίας.
Μετά την συμφωνία με την Αίγυπτο, εντός της Τουρκίας αντιπαρατίθενται και πάλι το υπουργείο Εξωτερικών με το υπουργείο Άμυνας. Από πολλές πλευρές εκτιμάται ότι η τουρκική διπλωματία θεωρεί σημαντικά υπέρ της Τουρκίας τον τρόπο οριοθέτησης της ΑΟΖ Ελλάδας –Αιγύπτου και προτείνει διαπραγματεύσεις . Και δεν έχει άδικο. Η μερική οριοθέτηση , η επήρεια νησιών και η εξαίρεση του Καστελλόριζου ενισχύουν τις θέσεις της Άγκυρας.

Όμως τα τελευταία χρόνια και μετά την απόπειρα πραξικοπήματος , ο Ερντογάν εμπιστεύθηκε στον Ακάρ, όχι μόνο την ασφάλεια του ιδίου και του καθεστώτος του, αλλά και την εφαρμογή του δόγματος  «Γαλάζια Πατρίδα» που πλέον έχει ρωγμές. Αυτό που συμβαίνει με το Ουρούτς Ρέις είναι ίσως η τελευταία πράξη,  το «όλα για όλα» . Αν αποτύχει η τύχη του Ακάρ που φιλοδοξεί να διαδεχθεί τον Ερντογάν δεν είναι διασφαλισμένη. Αλλά το θέμα είναι να μην συμπαρασύρει και την Ελλάδα σε μια πολεμική δίνη που σίγουρα θα βλάψει και τις δύο χώρες. Αλλά στην ιστορία έχουμε άπειρα παραδείγματα που δόγματα και προσωπικές φιλοδοξίες έσπειραν τραγωδίες.
Η Τουρκία λέει ότι θα πάει μέχρι τέλους ή όσο θεωρεί ότι μπορεί να οδηγήσει την Ελλάδα στο τραπέζι άνευ όρων. Αν το Ουρούτς Ρέις πλησιάσει στο Καστελλόριζο ή κινηθεί προς Κάρπαθο οι επιλογές της κυβέρνησης θα περιοριστούν δραματικά και η απάντηση θα είναι μονόδρομος. Ούτε ο θόρυβος των πλοίων, ούτε ο άνεμος , ίσως ούτε η Γερμανία και οι ΗΠΑ θα είναι εκεί για να εμποδίσουν μια σύρραξη.