του Σωτήρη Σιδέρη

Η συνοχή της ΕΕ, οι θεσμοί που οικοδομήθηκαν με μεγάλη προσπάθεια και απαίτησαν χρόνο και  θυσίες  είναι στο χείλος μιας μεγάλης κρίσης. Η παγκοσμιοποίηση θα δεχθεί πλήγμα και ενδεχομένως ,  θα οδηγήσει σε ενίσχυση του εθνικού κράτους εκτιμούν Ευρωπαίοι και Αμερικανοί διανοητές. Ο κορονοϊός δοκιμάζει οικονομίες και κοινωνικό κράτος. Ήδη πολλοί στην Ευρώπη με κάποια βεβαιότητα μάλιστα τονίζουν ότι η επιδημία θα καταδείξει το εύρος της αποτυχίας της γερμανικής Ευρώπης. Η χρεοκοπημένη Ελλάδα δέχεται  ένα ακόμη πλήγμα. Έχει χρέος βουνό, έχει υπονομευθεί το δημόσιο σύστημα υγείας, έχει οικονομία που δεν αναπτύσσεται και σαν μην έφταναν αυτά, οδηγείται και πάλι σε ύφεση. Ένα παγκόσμιο θρίλερ ανεβαίνει στην σκηνή και εκεί βρίσκεται και η Ελλάδα.

Τα  συστήματα υγείας ασφυκτιούν ήδη ,  αλλά πίσω από την ιατρική πτυχή του προβλήματος βρίσκεται η πολιτική, μια πολιτική που οδήγησε τα συστήματα υγείας στο όριο επιβίωσης. Ο νεοφιλελευθερισμός αναμένεται να αμφισβητηθεί ακόμη και από οπαδούς του.
Η τρομερή επικοινωνιακή  καμπάνια για την ατομική ευθύνη έχει την αυτονόητη αξία της. Είναι επιβεβλημένη και αδιαμφισβήτητη.  Είναι βέβαιο ότι ακόμη και το συγκροτημένο και άρτια οργανωμένο σύστημα υγείας πάλι θα δυσκολεύονταν να ελέγξει μια επιδημία, σίγουρα όμως θα ήταν πιο αποτελεσματικό. Αλλά ήδη η κυβέρνηση,  ξεφεύγει από το πλαίσιο αυτό και ουσιαστικά η καμπάνια  της για την ατομική ευθύνη  μετατρέπεται  σταδιακά σε καμπάνια ενοχοποίησης των πολιτών για να αποκρύψει το εύρος της αδυναμίας του συστήματος δημόσιου  και ιδιωτικού να αντιμετωπίσει όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά το πρόβλημα.
Για τον ιδιωτικό τομέα δεν γίνεται καν λόγος. Για τον δημόσιο τομέα δεν ενημερώθηκε καν ο ελληνικός λαός , σε ποια κατάσταση βρίσκεται το ΕΣΥ , ώστε να κρίνουν οι πολίτες πόσο καλά στέκεται στα πόδια του. Αναλογίζεται και ο πιο καλοπροαίρετος πολίτης τι θα συμβεί σε 20 ημέρες όταν τα κρούσματα και τα θύματα θα αυξάνονται και οι γιατροί θα αποφασίζουν ποιοι θα τύχουν περίθαλψης και ποιοι θα αφεθούν γιατί οι ΜΕΘ δεν επαρκούν και οι άλλες υποδομές είναι πολύ περιορισμένες , ενώ τμήματα νοσοκομείων υπολειτουργούν .

Η μεγάλη δοκιμασία

Στην ΕΕ η  γραφειοκρατία των Βρυξελλών με επικεφαλής την πρόεδρο Φον ντερ Λάϊεν αναμένεται να δώσει  μεγάλη μάχη για να συγκρατήσει  το κύμα αμφισβήτησης . Αλλά θα είναι μια δύσκολη προσπάθεια γιατί ήδη το Βερολίνο, το Παρίσι, η Ρώμη και σιγά σιγά πολλές ακόμη χώρες παίρνουν μονομερή μέτρα για τις οικονομίες τους. Είναι βέβαιο ότι αν η ΕΕ δεν κάνει  πρώτη ένα βήμα μπροστά , θα βρεθεί πολλά βήματα πίσω. Και αυτό δεν είναι καθόλου καλό για το μέλλον της.
Η δοκιμασία είναι μεγάλη και για τα πολιτικά συστήματα. Τα μέτρα προστασίας δεν θα καταδείξουν μόνο τις εγκληματικές πολιτικές που υπονόμευσαν επί χρόνια το κοινωνικό κράτος για να κερδίζουν οι ιδιώτες . Θα καταδείξει και το ηγετικό έλλειμμα και θα δοκιμάσει κόμματα και κοινωνικά κινήματα.
Η δημοκρατία αντιστέκεται , αλλά ταυτόχρονα τα αυταρχικά συστήματα κερδίζουν έδαφος. Η ανάγκη για γρήγορα μέτρα για την αντιμετώπιση της επιδημίας , θα δοκιμάσει τα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα και θα φέρει τα κοινοβούλια προ των ευθυνών τους. Φυσικά δεν υπάρχει προβληματισμός για την ανάγκη να υπάρξουν αυστηρά μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας. Ο προβληματισμός σχετίζεται με τις υποψίες πολλών ότι η οικονομική κρίση που η επιδημία θα προκαλέσει , η κριτική που θα ασκηθεί και το κλίμα αμφισβήτησης που θα προκύψει θα πιέσουν πολιτικές ηγεσίες για περισσότερο αυταρχισμό, σε άλλους τομείς προκειμένου τα συστήματα να επιβιώσουν και το μεγάλο κεφάλαιο να έχει τον πρώτο λόγο. Άλλωστε το ίδιο έκαναν και με την χρεοκοπία στην Ελλάδα.
Πολλοί σκεπτόμενοι πολίτες, πολιτικοί και αναλυτές αμφιβάλλουν αν η ΕΕ συλλογική ή οι εθνικές κυβερνήσεις θα αντιμετωπίσουν την πολλαπλή αυτή κρίση με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης. Ανησυχούν ότι και πάλι θα κάνουν ενέργειες που θα βρίσκονται σε αναντιστοιχία με τις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και η κρίση αμφισβήτησης της ΕΕ θα οξυνθεί. Ταυτόχρονα θα αμφισβητηθούν ηγέτες, θα κλονιστούν βεβαιότητες . Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πως θα διαμορφωθεί το νέο σκηνικό.
Η απομόνωση βοηθά την σκέψη, αλλά αναμοχλεύει και πάθη. Προκαλεί οργή  , αλλά και διδάσκει. Παρακολουθώντας τις ενέργειες της Δύσης, των ΗΠΑ και της ΕΕ, βλέπουμε ότι τις τύχες του δυτικού κόσμου τις διαχειρίζονται ανεπαρκείς ως επικίνδυνες ηγεσίες. Ακροδεξιοί φανφαρόνοι, λαϊκιστές και διεφθαρμένοι, θεσμοί σε παρακμή , δημοκρατίες σε κρίση, ηγεσίες σε υστερία. Πόσο μπορεί να τους εμπιστευτούν οι  λαοί…
Η Ελλάδα ξαναμπαίνει σε δοκιμασία. Πρώτο μέλημα φυσικά η υγεία. Αλλά η ζωή, θέλοντας  και μη θα συνεχιστεί. Αυτή η συνέχεια κάνει πολλούς να κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα. Ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα διαχειρίστηκε την χρεοκοπία, προκαλεί ήδη αναστάτωση. Η κοινωνική συνοχή, προς το παρόν είναι αξιοθαύμαστη. Η ατομική ευθύνη αξιοπρόσεκτη. Φυσικά τα δύσκολα είναι μπροστά μας και η μεγάλη δοκιμασία είναι προ των πυλών.
Αναλαμβάνοντας οι πολίτες την ατομική ευθύνη δεν σημαίνει ότι θα αγνοήσουν την πολιτική ευθύνη. Το θεσμικό καθήκον που έχουν κάποιοι να υπηρετούν τη χώρα και όχι να επιδεικνύουν ταξική συμπεριφορά. Αυτή τη φορά, ο λαός είναι περισσότερο υποψιασμένος , γι αυτό και πιο σοφός. Ελπίδα όλων να λειτουργήσει το πολιτικό σύστημα γρήγορα και αποτελεσματικά . Τίποτα δεν είναι δεδομένο και κανένας τίτλος τιμής δεν απονέμεται πλέον εν λευκώ . Όλοι θα κριθούν. Και η ΕΕ και οι ηγεσίες. Και οι πιο υποψιασμένοι ίσως έχουν αντιληφθεί ότι το τέλος της επιδημίας, γιατί θα έρθει σε λίγους μήνες, θα μας αποκαλύψει νέες πραγματικότητες και ίσως, μια νέα διεθνή και εθνική τάξη πραγμάτων.