Η ανοχή στην Τουρκία, η αθλιότητα του Νορβηγού αξιωματούχου και η ακινησία της Ελλάδας

Του Σωτήρη Σιδέρη

Πέρα από τις απειλητικές στρατιωτικές κινήσεις της Τουρκίας στην  ΑΟΖ, αυτές τις ημέρες στην Κύπρο, συντελέστηκε και ένα νομικό πραξικόπημα εις βάρος των ελληνοκυπρίων και υπέρ της Τουρκίας από τον ίδιο τον ΟΗΕ και με πρωταγωνιστή τον νέο ειδικό σύμβουλο του γγ Νορβηγό Εσπεν Αιντε ,ο οποίος, ούτε λίγο , ούτε πολύ δήλωσε ότι «υπάρχει μια ντε φάκτο διαφορά» μεταξύ Κύπρου –Τουρκίας. Σύμφωνα με τον Άιντε η  Συνθήκη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας περιλαμβάνει δύο θέματα:  το πρώτο αφορά το δικαίωμα ενός αναγνωρισμένου κράτους να αξιώνει ΑΟΖ και το δεύτερο ότι πρέπει να επιλύονται διαφορές σχετικές με άλλες αξιώσεις από άλλα κράτη.

Η Κύπρος, ανέφερε, έχει προβεί σε τέτοιες ενέργειες με το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τον Λίβανο, αλλά όχι ακόμη με την Τουρκία, καθώς προς το παρόν η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Ανέφερε επίσης ότι  Τουρκία έχει μεγάλη έκταση ακτών και έχει αντιμετωπίσει πολλές διαφωνίες με γειτονικές χώρες.

Η αθλιότητα

Έγκριτες νομικές πηγές στην Αθήνα  σχολιάζοντας, τις τουρκικές ενέργειες στην ΑΟΖ και  τις δηλώσεις του Νορβηγού αξιωματούχου του ΟΗΕ, σημείωναν με έμφαση ότι «η έρευνα από πλοία τρίτων χωρίς την άδεια του παράκτιου κράτους της ΑΟΖ  δεν είναι επιτρεπτή στη ζώνη». Επομένως,  ο ΟΗΕ θεωρεί ότι  οι θαλάσσιες διαφορές είναι συνήθεις, αλλά εδώ υπάρχει κάτι εντελώς διαφορετικό που ο αξιωματούχος του διεθνούς οργανισμού, όφειλε να γνωρίζει. Ότι δηλαδή, «δεν μπορεί να εγερθεί θαλάσσια διαφορά με  την Τουρκία νοτίως της Κύπρου, διότι στην περιοχή η Τουρκία δεν μπορεί να αναπτύξει διεκδικήσεις λόγω cut-off effect της Κύπρου».
Κανονικά, προσθέτει η ίδια πηγή, «ο κ. Άιντε θα έπρεπε να είχε  συμβουλευθεί τη νομική υπηρεσία του οργανισμού(σ.σ. του ΟΗΕ) πριν προβεί σε τέτοια δήλωση, διότι αυτή  που έκανε τώρα  θα χρησιμοποιηθεί άρδην και κατά κόρον από την Τουρκία και  εδώ είναι το πρόβλημα».
 Κατά την εκτίμηση της ίδιας νομικής πηγής, ο Νορβηγός πολιτικός , «θέλει να ακολουθήσει την άποψη των Σκανδιναβών, τηρώντας ίσες  αποστάσεις. Η τακτική αυτή των ίσων  αποστάσεων, που στην περίπτωσή μας  είναι άνισες αποστάσεις εις βάρος του θύματος, δηλαδή των Ελληνοκυπρίων,   είναι λανθασμένη κάτι που ο  ΟΗΕ  στα υψηλά κλιμάκιά του θα έπρεπε να το ξανασκεφτεί.
Πηγαίνοντας ακόμη πιο πέρα, η ίδια πηγή, διερωτάται τι είδους, διεθνής ειρήνη επιχειρείται να διατηρηθεί σε εναρμόνιση με τις αρχές και τους σκοπούς των Ηνωμένων Εθνών, όταν δεν έχει εξετασθεί ορθά το θέμα σε μια δήλωση που θα έπρεπε να λειτουργούσε ως μέσο περιορισμού (τουλάχιστον) της έντασης.  Ιδίως, όταν αφορούν σε αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα μιας χώρας που τυχαίνει να είναι και μέλος του ΟΗΕ και της  ΕΕ, όπως η Κυπριακή Δημοκρατία.
Και όμως ο Νορβηγός αξιωματούχος, αντί να αναγκαστεί να κάνει διορθωτική δήλωση , ακόμη και να ανακληθεί συνεχίζει να παρέχει τις «υπηρεσίες» του σε ένα κρίσιμης σημασίας διεθνές πρόβλημα, όπως είναι το Κυπριακό , για την σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Προκαλεί επίσης  ερωτηματικά το γεγονός ότι δεν υπήρξε καμία αντίδραση στις δηλώσεις αυτές, ούτε στην Αθήνα , ούτε στην Λευκωσία. Με τον τρόπο αυτό, η Τουρκία εξασφάλισε ήδη την διεθνή ανοχή στις επιθετικές και παράνομες ενέργειές της και κατά συνέπεια, οι επόμενες κινήσεις της θα είναι ακόμη πιο επιθετικές.
Η Τουρκία, υποτίθεται ότι παρεμβαίνει στην ΑΟΖ προκειμένου να διασφαλίσει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων, όμως αυτό το επιχείρημα δεν είναι καθόλου πειστικό, καθώς ουσιαστικά είναι δύναμη κατοχής και στα κατεχόμενα και μιλά για τα τουρκικά συμφέροντα. Ακόμη  και αν υποθέσουμε ότι κινείται υπέρ των Τουρκοκυπρίων, τα όποια δικαιώματά τους μπορούν να διασφαλιστούν μέσω των διαπραγματεύσεων, όπως διαβεβαιώνει και η Λευκωσία. Κατά συνέπεια είναι αδιανόητο, η Κυπριακή Δημοκρατία να διαπραγματεύεται  και με τους Τουρκοκυπρίους και υπό την απειλή των όπλων της Τουρκίας. Η στάση επομένως και του ΟΗΕ, και των μεγάλων χωρών είναι ανησυχητική.

 Η στάση Σαμαρά

Ανησυχητική είναι φυσικά  και η στάση της Αθήνας, κυρίως του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος κατά τη συζήτηση στη βουλή για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης, έκανε μια τυπική αναφορά στο κυπριακό. Είναι εκπληκτική η πληροφορία ότι ο Νίκος Αναστασιάδης κατά την τηλεφωνική τους επικοινωνία την Πέμπτη 9 Οκτωβρίου, κάλεσε τον Έλληνα πρωθυπουργό να επισκεφθεί την Λευκωσία, αλλά εκείνος αρνήθηκε, γιατί σύμφωνα με τον κυπριακό τύπο , είχε φορτωμένο πρόγραμμα. Ποιες είναι οι προτεραιότητες του πρωθυπουργού και πως  τις ιεραρχεί? Ποιος πιστεύει τον κ. Σαμαρά όταν λέει ότι πρώτη προτεραιότητα είναι το Κυπριακό και δεν έχει επισκεφθεί ποτέ επίσημα την Λευκωσία, πράγμα πρωτοφανές και μοναδικό στις σχέσεις Ελλάδας –Κύπρου;

Κινήσεις

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχει ένας σχεδιασμός στο υπουργείο Εξωτερικών που θα εφαρμοστεί ανάλογα με τις εξελίξεις. Προς το παρόν όμως ο σχεδιασμός πάσχει γιατί ήδη θα έπρεπε να πιεστεί ο Νορβηγός αξιωματούχος του ΟΗΕ να ανακαλέσει την δήλωσή του, πράγμα που δεν έγινε.
   Νομικές πηγές επισημαίνουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, αν θεωρήσει ότι ζημιώνεται από παράνομες ενέργειες πλοίων της Τουρκίας με την παρεμπόδιση στην εξόρυξη ορυκτών τότε  μπορεί προσφύγει κατά Τουρκίας ως υπέχουσας διεθνή ευθύνη στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για ασφαλιστικά μέτρα ή αλλιώς  να ζητήσει ληφθούν μέτρα από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ . Με βάση τις θέσεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας, οι δύο χώρες διάκεινται θετικά έναντι της Λευκωσίας. Η Κίνα θα είναι επίσης θετική , ενώ η Γαλλία και η Αγγλία, έχουν εταιρίες που έχουν αναλάβει έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ.