του Σωτήρη Σιδέρη

Αρκετά ασαφές και γι αυτό ενέχει τον κίνδυνο δυσάρεστων εκπλήξεων, παραμένει το πρόγραμμα της επίσκεψης Ερντογάν στην Αθήνα στις 7-8 Δεκεμβρίου, καθώς μέχρι και σήμερα 30 Νοεμβρίου, η Άγκυρα δεν είχε υποβάλλει συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με το περιεχόμενο των συνομιλιών στα μεγάλα διπλωματικά θέματα .
Προς το παρόν  και με βάση τις έως τώρα διεργασίες, το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα μεταβεί στην Κομοτηνή για να έχει συναντήσεις με παράγοντες της μειονότητας και αυτό προκαλεί ίλιγγο στην κυβέρνηση. Η Αθήνα δεν θέλει να πραγματοποιηθεί ανοιχτή συγκέντρωση, κάτι που θα προσέδιδε ξεχωριστό χρώμα στην επίσκεψη. Σημειώνεται ότι πριν το δημοψήφισμα του Απριλίου για την αλλαγή του πολιτεύματος σε προεδρική δημοκρατία , οι δυτικές ευρωπαικές χώρες απαγόρευσαν τόσο στον Ερντογάν, όσο και σε άλλους αξιωματούχους του ΑΚΡ να μιλήσουν σε  ανοιχτές συγκεντρώσεις στις πόλεις τους , γεγονός που συνέβαλλε στην όξυνση των σχέσεών τους με την Άγκυρα. Εκ των πραγμάτων , τα όσα πει ο Ερντογάν στην Κομοτηνή θα κυριαρχήσουν , ενδεχομένως και να επηρεάσουν θετικά  ή αρνητικά τις διμερείς σχέσεις.

 Ο Τούρκος πρόεδρος αναζητά μια νέα ταυτότητα στις σχέσεις του με την Ευρώπη αλλά δεν έχει καταφέρει να πείσει για τις προθέσεις του, κυρίως όμως  δεν πείθει το σχέδιό του, να αποδεχθούν οι Ευρωπαίοι όλες τις απόψεις του, για το κουρδικό, τις σχέσεις με το Ισραήλ, το Ιράκ, τον αραβικό κόσμο , τις σχέσεις με την Ρωσία, ενώ ο ίδιος αρνείται να αποδεχθεί τους κανόνες που βάζει η ΕΕ. Έτσι η Ελλάδα είναι μετέωρη εμμένοντας σχεδόν γραφικά υπέρ της ευρωπαικής προοπτικής της Τουρκίας, με τρόπο μάλιστα που η ίδια η Τουρκία αρνείται να δεχθεί, δηλαδή εφαρμόζοντας τους κανόνες της ΕΕ.
Η πλήρης ατζέντα των συνομιλιών δεν έχει καταρτιστεί. Είναι όμως βέβαιο ότι ο Ερντογάν θα θέσει το θέμα των οκτώ Τούρκων αξιωματικών που έχουν ζητήσει πολιτικό άσυλο , θα ζητήσει επίσης την έκδοση άλλων δύο στρατιωτικών που κρατούνται σε άγνωστο μέρος  ενώ κατά πληροφορίες υπάρχει ένας ακόμη μεγάλος κατάλογος με Τούρκους φυγάδες που έχουν ζητήσει πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα και τους οποίους η Άγκυρα θεωρεί συλλήβδην γκιουλενιστές και τους θέλει πίσω. O Tούρκος πρόεδρος θα πιέσει για την λειτουργία ενός ιδρύματος τουρκικού πολιτισμού στην  Ελλάδα, κάτι αντίστοιχο με το Σισμανόγλειο στην Κωνσταντινούπολη.
Σε χαμηλούς  και μάλλον επαναλαμβανόμενους τόνους, αναμένεται να κινηθούν οι συνομιλίες για την αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας στο Αιγαίο, καθώς υπάρχει απόλυτη στασιμότητα στις διαπραγματεύσεις. Ενίοτε μάλιστα το κλίμα οξύνεται με την έγερση  παράλογων θεμάτων όπως τα περί κατάληψης 18 νησιών από την Ελλάδα.
 Το γεγονός ότι δεν πρόκειται να υπάρξει πρόοδος οδηγεί μάλλον και τις δύο πλευρές στο να αποφύγουν να επικεντρωθούν στα θέματα αυτά,( αν και ποτέ δεν ξέρεις πως μπορεί να εξελιχθεί μια συζήτηση) και θα επιλέξουν να  προβάλλουν μια θετική ατζέντα. Θα γίνει συζήτηση για οικονομική συνεργασία, κάτι θετικό , ωστόσο η πληθώρα διμερών προβλημάτων και η μετάβαση του Ερντογάν στην Κομοτηνή θα κυριαρχήσουν . Άλλωστε θέματα οικονομικής συνεργασίας θα κυριαρχήσουν στην συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας που θα γίνει στη Θεσσαλονίκη μάλλον τον Φεβρουάριο και είναι διαρκώς επαναλαμβανόμενα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι οικονομικές σχέσεις ακολουθούν μια επιχειρηματική και εμπορική λογική που δεν έχουν ανάγκη  τις κυβερνήσεις για να αναπτυχθούν.
Η πρόσκληση στον Ερντογάν αποτελεί ακόμη και σήμερα για πολλούς διπλωμάτες έναν γρίφο, με την έννοια ότι  το θολό σκηνικό στην περιοχή , η απομόνωση της Τουρκίας από τους Ευρωπαίους και η στασιμότητα στο Αιγαίο δεν προσφέρει  τα αναγκαία υλικά για  μια ουσιαστική και με μετρήσιμα αποτελέσματα επίσκεψη. Η Αθήνα θα θέσει φυσικά το μεταναστευτικό και θα ζητήσει από την Άγκυρα να ελέγξει καλύτερα τις ακτές της.
 Η φαντασίωση ότι η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο μεταξύ Άγκυρας –Ουάσιγκτον όπως διέρρεε το ΥΠΕΞ το προηγούμενο διάστημα κατέρρευσε πριν την επίσκεψη Ερντογάν καθώς ο Τούρκος πρόεδρος που υποτίθεται είναι απομονωμένος από την Ουάσιγκτον, πέτυχε μια πολύ καλή συμφωνία με τον Τραμπ για την μείωση του εξοπλισμού προς τους Κούρδους. Φαντασίωση αποτελεί και ο ισχυρισμός ότι η Αθήνα μπορεί να μεσολαβήσει μεταξύ Άγκυρας –Βερολίνου και γενικότερα Άγκυρας –ΕΕ για την αποκατάσταση των μεταξύ τους σχέσεων. Υπάρχουν τόσοι πολλοί δίαυλοι μεταξύ Ευρωπαίων και Τούρκων και μάλιστα πιο ισχυροί και πιο αποτελεσματικοί που μπορούν άνετα να επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας όπως πολλές φορές έχει συμβεί στο παρελθόν.
Το θέμα είναι τελικά να προσδιορίσει και η Ελλάδα τις θέσεις της απέναντι στην αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, στους κανόνες που πρέπει να διέπουν τις μεταξύ μας σχέσεις, την ευρωπαική πορεία και την πολιτική μας έναντι της μειονότητας στη Θράκη και έναντι της Τουρκίας. Η Ελλάδα έχει ανάγκη  ισχυρές συμμαχίες  και από ένα σχέδιο ανάσχεσης της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής και όχι διαχείρισής της. Πριν γίνει ανεξέλεγκτη η κατάσταση, καθώς το χάος στην περιοχή ευνοεί τυχοδιωτισμούς…