Στο δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν το 2004, οι Ελληνοκύπριοι δεν ψήφισαν ΟΧΙ σε ποσοστό 74% επειδή παρέμεινε το καθεστώς των εγγυητριών δυνάμεων και μάλιστα πλήρως αποδυναμωμένο, αλλά επειδή δεν αποκαθιστούσε τις αδικίες και το έγκλημα της εισβολής , δεν είχε λύσεις αποδεκτές  στο κράτος, την διοίκηση, την εκτελεστική εξουσία, το περιουσιακό , την επιστροφή εδαφών , την Δικαιοσύνη και πολλά ακόμη.

Κατά συνέπεια, το σχέδιο Ανάν δεν ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες που  καλλιεργήθηκαν για μια «συνολική και δίκαιη λύση του Κυπριακού». Δηλαδή σε μια θέση που επαναλαμβάνεται επί δεκαετίες.
Στη νέα φάση των διαπραγματεύσεων στην Κύπρο,  που ξεκίνησαν επί προεδρίας Χριστόφια και συνεχίζονται τώρα επί Αναστασιάδη, υπάρχει ένα διακριτό στοιχείο, αυτό του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά που σχεδόν μονότονα προβάλλει το θέμα των εγγυήσεων, ως καθοριστικό στοιχείο για μόνιμη λύση του Κυπριακού.
Εκ πρώτης όψεως η θέση για το θέμα των εγγυήσεων δεν είναι λάθος, καθώς είναι γνωστό ότι το ζήτημα αυτό υφίστανται από το 1959 και βρίσκεται συνεχώς στην ατζέντα των Ελλήνων της Κύπρου και της Ελλάδας .
Είναι όμως απολύτως αποπροσανατολιστικός ο τρόπος με τον οποίο προβάλλεται, γιατί δίνει την εντύπωση, ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα θα μπορούσαν να συμβιβαστούν σε άλλα θέματα ή να υποχωρήσουν προκειμένου να καταργηθεί το καθεστώς των εγγυητριών δυνάμεων, που ούτως ή άλλως είναι ξεπερασμένο και ήδη η Αγγλία παραιτείται από εγγυήτρια δύναμη .
Η Τουρκία θα χρησιμοποιήσει το θέμα αυτό προκειμένου να διασφαλίσει ένα διακριτικό ρόλο και επιρροή στην Κύπρο μέσω εξαιρέσεων του κοινοτικού κεκτημένου , αλλά και υποχωρήσεις σε άλλα θέματα .
Κατά συνέπεια είναι και λάθος και αποπροσανατολιστικό να λέει η Αθήνα ότι το θέμα των εγγυήσεων είναι κλειδί. Δεν είναι. Η λέξη κλειδί στο Κυπριακό είναι παμπάλαια και είναι η «συνολική» λύση, που προφανώς περιλαμβάνει  και το κεφάλαιο των εγγυητριών δυνάμεων. Γιατί μόνο μια συνολική λύση μπορεί να φέρει δικαιοσύνη και να γίνει αποδεκτή από τους Ελληνοκυπρίους.

Το υπερ-εγώ

Ο κ. Κοτζιάς συνηθίζει να αυτοανακηρύσσεται ως ο προφήτης –υπουργός , ως ο μοναδικός που θέτει θέματα . Ετσι , από την Κύπρο δήλωσε ότι : «Όταν πριν μερικούς μήνες έθεσα, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, το ζήτημα των εγγυήσεων και επανέφερα το Κυπριακό στο θεμέλιό του, που είναι η παρουσία κατοχικών στρατευμάτων στη Μεγαλόνησο, πολλοί με κοίταξαν παράξενα. Σήμερα, θεωρείται ως ένα ζήτημα που, πράγματι, πρέπει να συζητηθεί. Πάρα πολλές διεθνείς δυνάμεις έχουν αποδεχθεί την άποψη που έχουμε και εμείς και η Κυπριακή Δημοκρατία, και νομίζω αυτό το γεγονός δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την Τουρκία».
Είναι μια  εγωκεντρική δήλωση , αλλά ταυτόχρονα επικίνδυνη δήλωση.  Το θέμα των εγγυήσεων το έχουν θέσει δεκάδες πολιτικοί στην Ελλάδα και την Κύπρο και κυρίως στο Μπούργκεστοκ της Ελβετίας το 2004 ήταν κορυφαίο θέμα, αλλά και πριν από αυτό πολλές φορές βρέθηκε πολύ ψηλά στην ατζέντα. Απλά ο Κοτζιάς επειδή είναι ορατό ότι σε μια συμφωνία δεν θα  υπάρχουν πλέον εγγυήτριες δυνάμεις προσπαθεί από τώρα να κατασκευάσει το «εγώ» του  και τίποτα παραπάνω.
Το να δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας ότι είναι ο πρώτος που το θέτει, εκτός από ψέμα,  είναι και επικίνδυνο και αποπροσανατολιστικό και δεν είναι τυχαίο ότι οι Κύπριοι πολιτικοί κρατούν χαμηλούς τόνους και φροντίζουν να κρατούν αποστάσεις από τον  Κοτζιά. Όχι φυσικά γιατί θέλουν εγγυήτριες δυνάμεις, αλλά γιατί ξέρουν ότι ακριβώς επειδή το θέμα των εγγυήσεων είναι ουσιαστικά νεκρό, μπορεί να τεθεί στο τέλος, αφού πρώτα επιλυθούν τα φλέγοντα προβλήματα και οι διαφορές.
Η στάση του Κοτζιά είναι μια επικίνδυνη  προσέγγιση του Κυπριακού και πρέπει να γίνει κατανοητό ότι με την απομόνωση κάποιων πτυχών του προβλήματος, ταϊζουμε το  τουρκικό παζάρι και τίποτα παραπάνω.