του Σπύρου Σουρμελίδη

Η ήττα της Αργεντινής από την Κροατία είναι μια ακόμα καλή αφορμή για να αντιληφθούμε ότι το ποδόσφαιρο πλέον είναι μια ευρωπαϊκή υπόθεση. Η Ευρώπη, έχει πλέον να παρουσιάσει πολλές καλές ομάδες, δεμένες ομάδες με έμπειρους παίκτες. Όχι μόνο η Γερμανία, η Ισπανία η Γαλλία και η Αγγλία, αλλά και ομάδες όπως η Πορτογαλία, η Κροατία, η Ισλανδία, η Ελβετία, η Πολωνία, είναι ανταγωνιστικές. Οι δυνάμεις του λατινοαμερικανικού ποδοσφαίρου όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή παίζουν ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, σχεδόν όλοι οι παίκτες των εθνικών τους ομάδων –κυρίως τα αστέρια τους- παίζουν σε μεγάλες ευρωπαϊκές ομάδες.
Πάνω απ ολα όμως η Ευρώπη είναι ο κυρίαρχος της τεχνογνωσίας, των χρημάτων, της οργάνωσης και των ανθρώπων (τεχνικών και παικτών), είναι ο ιδιοκτήτης του ποδοσφαιρικού χρηματιστηρίου και της ποδοσφαιρικής βιομηχανίας.

Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, έχει συγκεντρώσει στα χέρια του όλα τα εργαλεία, ώστε να ορίζει τη μοίρα του ποδοσφαίρου. Η Λατινική Αμερική  έχει λαμπρό παρελθόν (Πελέ, Μαραντόνα κα) αλλά δεν ελέγχει την μοίρα του ποδοσφαίρου.  Όλες οι εθνικές ομάδες της Λατινικής Αμερικής, παίζουν ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, στηρίζονται σε παίκτες που από μικρά παιδιά παίζουν στα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Οι κυνηγοί ταλέντων, βγάζουν λεφτά πουλώντας ανερχόμενα ταλέντα στην Ευρώπη. Ελάχιστοι Σύλλογοι στην Λατινική Αμερική, διαθέτουν ένα αξιοπρεπή προϋπολογισμό.  Τα αστέρια τους φτάνουν στο Μουντιάλ έχοντας σηκώσει στις πλάτες τους τους μεγάλους συλλόγους σε Ισπανία, Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, σε δύσκολα πρωταθλήματα όπου παίζεται χορός δισεκατομμυρίων. Οι Μέσι,  Ντιμπαλά, Ντιμαρία, Οταμέντι, Ιγκουαίν, Αγκουέρο και πολλοί ακόμα αργεντίνοι και οι Νειμάρ, Μαρσέλο, Κασεμίρο, Κουντίνιο, Φερναντίνιο και άλλοι βραζιλιάνοι, ιδρώνουν  στα μεγάλα ευρωπαϊκά γήπεδα. Στο Μουντιάλ είναι χωρίς νεύρο και χωρίς ψυχικές και σωματικές δυνάμεις. Συγχρόνως δε, έχουν να αντιμετωπίσουν ισχυρές εθνικές ευρωπαϊκές ομάδες, που διαθέτουν πλέον πολλούς καλούς παίκτες. Σε μια Ευρώπη που το ποδόσφαιρο βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο σε πολλές χώρες, λόγω της μεγάλης κινητικότητας τεχνικών και ποδοσφαιριστών. Έτσι, έχουν καλές εθνικές ομάδες,  όχι μόνο οι κλασσικές δυνάμεις , Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Αγγλία, Γαλλία, αλλά και ομάδες όπως η Πορτογαλία, η Κροατία, η Πολωνία, η Ελβετία ακόμα και η Ισλανδία των 300.000 ψυχών. Μια καλή Ποδοσφαιρική Εθνική Ομοσπονδία και ένας καλός προπονητής, μπορεί να βρουν έμπειρους παίκτες για να κάνουν μια καλή ομάδα.

Η Αφρική…

Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο έχει το χρήμα να αγοράσει και τα μεγάλα ταλέντα της Δυτικής Αφρικής. Οι ειδικοί βρίσκουν τα ταλέντα, όταν ακόμα είναι 10 ετών και τα εντάσσουν στα μεγάλα ποδοσφαιρικά κλαμπ. Οι χώρες της Αφρικής έχουν πλέον έμπειρους παίκτες για να στήσουν εθνικές ομάδες, αλλά είναι θέμα οργάνωσης και συγκυρίας για να υπάρξουν αποτελέσματα. Γι αυτό και είμαστε ακόμα μακριά από το να δούμε μια ομάδα της Αφρικής να κερδίζει το Παγκόσμιο Κύπελλο. (Παρά το γεγονός ότι στο ποδόσφαιρο όλα μπορεί να γίνουν για μια φορά). Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο αγοράζει παίκτες και από την Ασία και συγχρόνως μοιράζει τεχνικούς και παλαίμαχους ποδοσφαιριστές στη Μέση και στην Απω Ανατολή.

Το θέαμα και το σύστημα

Η παντοκρατορία του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου ή μάλλον της ποδοσφαιρικής «βιομηχανίας», έχει μακρά πορεία. Το ποδόσφαιρο  το καθόρισαν οι ευρωπαίοι. Οι φινετσάτοι , οι ταλαντούχοι Λατίνοι, πρόσφεραν ένα υπέροχο θέαμα, δημιουργώντας ποδοσφαιρικούς θρύλους. Υπήρξαν λατινοαμερικανικές ντρίπλες, αλλά κανείς δεν έπαιξε λατινοαμερικανικό ποδόσφαιρο. Οι σχολές που έβαλλαν γερά τη σφραγίδα τους στην τεχνική του ποδοσφαίρου, είναι η Ουγγαρία του Πούσκας (1950-54)  και η Ολλανδία του Κρόιφ (1970-74). Το θέαμα που πρόσφερε ο Πελέ και η παρέα του, Γκαρίντσα, Ντιντί, Τοστάο κα, ήταν μοναδικό σε μια εποχή που τα συστήματα δεν υποδούλωναν τα ταλέντα. Μόνο που εκείνο το θέαμα, δεν έγινε ποτέ σύστημα, δεν έγινε σενάριο, γραμμένο σκηνή-σκηνή εκ των προτέρων. Από την εποχή του Κρόιφ και μετά, το σενάριο καθόρισε τα όσα συνέβαιναν μέσα στο γήπεδο.
Μεγάλα ταλέντα υπήρξαν και πριν ή ταυτόχρονα με τους Γκαρίντσα και Πελέ , στην Ευρώπη όπως ο Πούσκας, ή ο Μπέστ. Τα μεγάλα ταλέντα της Αργεντινής, ο Ντιστέφανο και ο Μαραντόνα, μεγαλούργησαν επίσης στην Ευρώπη και σε εποχές που ακόμα οι μετακινήσεις δεν ήταν εύκολες ή επιθυμητές. Στην Ευρώπη ήθελαν το θέαμα αλλά το ενέταξαν στο σύστημα, το έκαναν «επιστήμη».
Ο Μαραντόνα είναι ίσως ο τελευταίος που κατάφερε να αντιμετωπίσει μόνος του το οργανωμένο σενάριο των αντιπάλων του.  Ο Μέσι δεν μπορεί…