του Σωτήρη Σιδέρη 

Η Τουρκία μένοντας προσκολλημένη στην απολιθωμένη διπλωματία της, στα «κεκτημένα» του 1974, οδήγησε τις διαπραγματεύσεις  στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας σε κατάρρευση, μόνο και μόνο γιατί επέμεινε στα αναχρονιστικά επεμβατικά δικαιώματα, παρά το γεγονός ότι  κέρδιζε πολλά σε όλα τα υπόλοιπα κεφάλαια του Κυπριακού. Μοιραία , ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κήρυξε το τέλος των συνομιλιών τις πρωινές ώρες της Παρασκευής 7 Ιουλίου 2017 και αφού προηγουμένως είχε καταβάλλει ύστατη προσπάθεια για μια Ενδιάμεση Συμφωνία , που θα αποτελούσε τη βάση για την τελική συμφωνία αργότερα.

Ο κ. Γκουτέρες , συνοψίζοντας τις συνομιλίες στο γεύμα που είχε με όλες τις πλευρές σημείωσε  πως υπάρχουν τρία ενδεχόμενα:
1. Να  τερματιστούν οι συνομιλίες  χωρίς συμφωνία.
2. Να φύγουμε με συμφωνία και με ανοικτά πολλά θέματα.
3. Να καταλήξουμε σε μία συμφωνία με 2-3 sticking points και στη συνέχεια να  κληθούν οι πρωθυπουργοί .

Νέο σκηνικό

Από τις διαπραγματεύσεις του Κραν Μοντανά η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να βγάλουν άμεσα συμπεράσματα και να εκπονήσουν μια νέα τακτική , καθώς οι επόμενες διαπραγματεύσεις θα είναι τελείως διαφορετικές όσον αφορά την στάση της Τουρκίας.
Οι επόμενες διαπραγματεύσεις  λογικά δεν θα γίνουν  πριν περάσουν δύο χρόνια. Τον επόμενο χρόνο έχουμε τις κυπριακές εκλογές και το 2019 τις εκλογές για την ανάδειξη προέδρου στην Τουρκία, κατά συνέπεια, δεν είναι απίθανο, αλλά πολύ δύσκολο να επαναληφθούν οι συνομιλίες πριν το 2019 .
Το πρώτο πράγμα που θα αλλάξει θα είναι η ίδια η Τουρκία. Έγινε φανερό στην Ελβετία ότι η Άγκυρα χάρη στις ιδεοληψίες της δεν κατάφερε να δει τη νέα πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί στην περιοχή και να πάρει τις ανάλογες αποφάσεις. Έγινε αντιληπτό σίγουρα στην τουρκική αντιπροσωπεία ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να επιμείνει πλέον στα επεμβατικά δικαιώματα , πόσο μάλλον που έχει κερδίσει αρκετά σε όλα τα άλλα θέματα, κυρίως στο θέμα της  Διακυβέρνησης   και της πολιτικής ισοτιμίας, των εποίκων, των περιουσιών, ενώ πλέον θεωρεί κεκτημένο της να υπάρχει σοβαρά στο  τραπέζι των θέμα των τεσσάρων ελευθεριών.

 Σε κάποια συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου στο Κραν Μοντανά, ο κ. Αναστασιάδης, σύμφωνα με πληροφορίες, ρωτήθηκε από πολικό αρχηγό τι θα  κάνει αν στο πλαίσιο της ελεύθερης εγκατάστασης μεταβούν  100.000 Τούρκοι στην Κύπρο , απάντησε: «θα τους σταματήσουν στο τελωνείο». Πρόκειται περί αυταπάτης, γιατί αν συμφωνηθούν οι τέσσερις ελευθερίες, κανείς δεν θα  μπορεί  να τους σταματήσει, δεν θα υπάρχει καν τελωνείο.
Σημειώνεται ένα επίσης ενδιαφέρον στοιχείο. Ότι ο Τσαβούσογλου , η Τουρκία δηλαδή,  δεν δεσμεύονται για την προστασία της σημερινής πληθυσμιακής ισορροπίας στην Κύπρο στο μέλλον.  Πράγμα  που σημαίνει ότι η αποδοχή των τεσσάρων ελευθεριών θα αποτελέσει το εφαλτήριο για να ανατρέψει πλήρως η Τουρκία τα πληθυσμιακά δεδομένα στην Κύπρο  και μετά να αλλάξει και τα πολιτικά . Και εμείς συζητάμε αν θα μείνουν ή όχι 650 στρατιώτες…..

 Για όλα αυτά τα θέματα ,  σε όλες τις συνεδριάσεις του Εθνικού Συμβουλίου στο Κραν Μοντανά υπήρξαν έντονες διαφωνίες μεταξύ των κυπριακών κομμάτων και του προέδρου Αναστασιάδη που δεν φάνηκαν καθώς όλοι είχαν επικεντρωθεί στην άρνηση της Τουρκίας να δεχθεί κατάργηση των επεμβατικών δικαιωμάτων.
Είναι σίγουρο ότι οι επόμενες διαπραγματεύσεις θα είναι τελείως διαφορετικές και η Λευκωσία όπως και η Αθήνα θα πρέπει να προετοιμαστούν από τώρα και να θέσουν κόκκινες γραμμές . Και προφανώς ο κ. Αναστασιάδης δεν θα πρέπει να είναι στην επόμενη διαπραγμάτευση και αυτό θα γίνει αν δεν εκλεγεί πρόεδρος..

Προκαλεί  επίσης, ιδιαίτερη εντύπωση η εμμονή της Λευκωσίας σε θέσεις που είχαν διατυπωθεί πριν από 20 ή  και 35 χρόνια στο πλαίσιο των διακοινοτικών συνομιλιών. Με το σκεπτικό ότι στο παρελθόν υπήρξαν κάποιες προσεγγίσεις, π.χ. στο θέμα της πολιτικής ισότητας, θεωρείται απαρασάλευτη δέσμευση ενώ όλοι γνωρίζουν ότι τέτοια συμφωνία δεν θα εγκριθεί ποτέ σε δημοψήφισμα.

Όπως επίσης θα πρέπει να σταματήσει το θέατρο σχετικά με τις 4 ελευθερίες που ο κ. Αναστασιάδης φέρεται να έχει αποδεχθεί με κάποιες εξαιρέσεις. Το θέμα αυτό δεν αφορά το Κυπριακό, είναι μια κατασκευή της Τουρκίας που επιβλήθηκε σχεδόν χωρίς αντίσταση στο τραπέζι των συνομιλιών και αποτελεί μείζον ερώτημα η στάση της Αθήνας και της Λευκωσίας, ότι παραμένει στο τραπέζι. Θα εγκριθεί μια τέτοια συμφωνία από το δημοψήφισμα ή από το ελληνικό κοινοβούλιο? Ποτέ . Κατά συνέπεια προς τι όλες αυτές οι υποχωρήσεις.

Μετά την κατάρρευση των συνομιλιών όλα θα επανέλθουν στην κανόνικότητά τους. Θα πρέπει όμως να εξαχθούν  άμεσα συμπεράσματα και να υπάρξει σχέδιο για την επόμενη φάση. Η ανάδειξη του θέματος των εγγυήσεων και της ασφάλειας προφανώς ήταν σωστή , αλλά πλέον το βάρος στην επόμενη φάση δεν θα πέσει εκεί αλλά στο σύνολο των πτυχών του Κυπριακού. Γιατί ήδη η Τουρκία έχει κάνει πακέτο όλες τις πτυχές . Ζητούσε την πολιτική ισότητα για να κάνει υποχωρήσεις στα επεμβατικά δικαιώματα και μόνο χάρις στις ιδεοληψίες της δεν υπήρξε συμφωνία. Αλλά αυτό δεν θα κρατήσει για πάντα.  Γιατί η απομόνωση ενός κεφαλαίου, όπως των επεμβατικών δικαιωμάτων δεν θα προσφέρει πολλά στο μέλλον καθώς ήδη η Τουρκία ξέρει ότι δεν μπορεί να το κρατήσει πλέον.

Οι πρώτες ενδείξεις συγκλίνουν σε μια καταρχήν εκτίμηση ότι η κατάρρευση των συνομιλιών δεν θα έχει επιπτώσεις στην περιοχή, ούτε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις καθώς ήταν μια εξέλιξη  που λίγο πολύ ήθελαν όλοι. Η Τουρκία δυσκόλεψε τη θέση της και θα είναι παράταιρο τις επόμενες ημέρες να απειλεί την Κύπρο για τις γεωτρήσεις, όταν λίγες ημέρες πριν δήλωνε ότι θέλει επεμβατικά δικαιώματα για να τα χρησιμοποιήσει. Η Τουρκία είναι μια χώρα καθηλωμένη , δυσκίνητη που δεν είναι σε θέση να αναλύσει σωστά τις εξελίξεις  και αυτό βοήθησε πολύ την Αθήνα και την Λευκωσία στην Ελβετία.
Γιατί αν η Τουρκία ήταν ευέλικτη , σήμερα θα ξημέρωνε μια πολύ δύσκολη ημέρα για τις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά αυτό πρέπει να γίνει δίδαγμα για την επόμενη φάση.